Ornithologia? Lib.XIX. 1 1 5 
'ftos incommoda- Jctcrrcac,vt a villis, & ruribus noftrishafccaues arceamus, & potifTimum, 
fi locum idoneum na &i fuerimus, vbi praedi&a damna inferre nequeant : & hac mre Geo- 
ponicorum omnium confilium fequamur ,qui vno ore illas ob multa, quae ab eis proue- 
munt, commoda, educari fuadent, & Columella? praefert im, qui non ad eas enutriendas ad- 
hortatur his verbis : Sicubi vero flumen, aut lacus eff, herba?q; copia , nec minus iuxta fata? 
fruges, id quoq, genus fAnferinum) nutriendum eft ; quod etiam nos facere cenfemus , non 
quia magni fit fructus, ted quia minimi oneris: attamen pra?ftat ex fc pullos , atq; p!um.im_^, 
quam non, vt inouibus lanam, femel demetere, fed bis anno,vere,& autumno vellere licet: 
xolam quomodo antiquitus confhuerentur chenobofcia dicamus 5 (ic enim quod dictum eft 
dealendorum Anferumconfuctudine magis confirmabitur . Id quoque imprimis docet ip- 
fe Columella, cuius hic verba recitabo, vt Ii cui elt harum auium cura, eius praecepta , vt qui 
hacderequamappofitefciipferit, fequi polfit. Quivero, induit, greges nantium pojftdcre flu- 
dent, chenobofcia conJlttuant, qua tum demum vigebunt, fi fuerint ordinata ratione tali. Cohors ab 
omni c at ero pecore J e creta clauditur , alta nouem pedum maceria, porticibus fi circundata,ita vt in 
aliqua parte fit cella cu (Iodis: fub porticibus deinde quadrata hara c ametis, vel ettd laterculis ex- 
puuturtquas ftngnlas fatts e fi habere quoquo verfus pedes ternos, & aditus ftngttlos firmis ho filio- 
lis munitos, quia per fatura diligenter claudi debent, & extra villa. deinde non longe ab adtficio fi 
* fi (lagnum,vel flumen, alia non quaratur aqua: fin aliter, lacus, ptficinafi^ manu fiant,vt fint,qui- 
2 obus inurinare pojjtnt aues,na fineifiloprafidio no magis. qua fine terreno redeviuere queunt. \\xz 
ille, qui etiam, quod ad chencbofcijcoi\flitatione attinet , dixerat in praecedenti capite, in- 
tra cohortem vt prote&i fint", fecretis angulis haras facere oportere , in quibus cubitent , & 
foetus edant. Quod autem praecipit de aqua , in qua inurinare poflint , adeo eft neccflarium, 
vt Anferes abfq; hac velle enutrire, extrema? fit dementia:: cum enim atnphibij generis finc> 
vt teftiscftMarcus Varro, nulla villa, autterra funt contenti, nifi vicinas habeant piftinas. 
Manfio , inquiunt Quintilij fute hara Anferarta,qudChenobofciumGraci appellant, confutuatur 
in loco palufilri,dr aquofiolEl Palladius: An fer fane,ncc fine herba , nec fine aqua facile fu (linetur. 
Et paulo 'xniciius.Sidefit filuuius, lacuna formetur. Veium parum fuerit.chencbofcium inftru- 
xirfe, & locum, vbi innatare valeant natura, vei arte comparaffc:nifi quoq; cibi eorum natu» 
j 0 r£,& palato conuenientes larg£fuppeditentur. Hac igitur gratia ii bet Columella , palufilris 
quo fi, fed herbidus ager definetur,atq\ alia pabula conferantur, & vicia, trifolium, ffttum Graeu , 
fed pracipue genus intubi , quod ptv Graci appellat : lactuca quo fi, in hunc vsu femina,vel maxi- 
me ferenda fiunt 3 quoniam & molli fimum e (i olus, & libenti fine ab his au ibus appetitur. Tu et ia 
pullis vti/ijjt ma efil efca , Idem praecipit Palladius:5/^r^, inquit, nonfuppetit, tr t folium, fi pnum 
Gracu,agrefilia intyba, laclucuUs fer das feremus almeto.YLt Varro, Bos p a fcunt,\\\o i uu,inh umi- 
dis locis, vbi pabulum ferunt, quod aliquem fruffu fer at ferunt fi, his herba qua vocatur fer is, quod 
ea aqua tada ena cum efil arida fit viridis. Folia eius acccr petes dant, ne fi co inegerint, vbi nafii- 
tV7,aut obterendo perdAnt,aut ipfi cruditate per eant. Voraces enim fiunt natura . £uo temperanda 
eis, qui propter cupiditatem fape inpaficendo fi radicem prenderunt, qua educere velint e terra, ab- 
rumpunt collunr.perimbecillum enim id,vt captet molle St hac herba non esi, dandum bordeu,aut 
frumentum aliud.Cum ett tempus farraginis , dandum , vt in fieri dixi. Quintilij vero cibum il- 
lis offerri dicunt, cx omnibus leguminibus, eruo excepto. Danda quoq; dfe & laducas folia: 
prohibendos tamen a graminis cfu cruditatis enim caufaeft. Plinius , quod ali j quoq;mc* 
minerunt, illis vrticam conta&u mortiferam dfe fcribitmec minus auiditatem,nunc fatieta- 
te nimia, nuc fuamet Ui : quando, i n q u i c , 4 /y>r <r henfa radice,morfu fepe conantes euellere,ante colla 
fisa abrumpunt .Pro quo remedium fuptrius a nobis cft annotatum. N ftris temporibus ple* 
nq;omnisferm£ generis legumina Anferibus offerunt , furfure, &aqua tepida committis; 
aliqui furfurem cum vrticaefolijs teneriufculis incoquunt, & fimul exhibent.-aliqui furfurem*, 
tantum in iure: & aliquando la&uca: aliquid, cicorij ,ctelcionisq; aliariimq; idgeneris her- 
jobarurn ad reuocandum marccfcentem palatum. Idq; mane, fero, & meridie facfitant . Reli- 
quis die: horis ad prata mittunr, & ad lacum aliquem, vel fiuuium fub pueri cuftodia , qui ne 
longius cuolent, obferuar,& a confnis locis prohibet cauetq; in primis, ne vrticas , hyofcya- 
mum, & cicutam deuorent :quod tale quid fort£ guftantcs foporc correpti, nunquam dein- 
ceps cxcitantur;fed vitam cum morte commutanc.Scribit Io. Bruyerinus , ( quod in Gail 
forte fieri confueuit) Anferes veteres caftaneis, pyris ,malisq;rura fa ere. Oeterumqui, 
qualesq; Anferes fint eligendi , iam dicamus: vt quo fieri licet , ex ipfis veriorem Trudium-^ 
capere poflimus Jtf*r*/ 4 ,Varronc tefte jubebat feruumin\egendoobferuare,vt efifent ampli , & 
albi: quod plerumfi, pullos ftmiles fui faciant. Efil enim alterum genus variu,qnod fi ru vocatur, nec 
etw> qs libenter congregatur, nec aqtfe ft manfuetumfz & Collumella.C«rW#«?,inquir, efil vt 
mares , 
C D? re rufi . 
lS.c.14. 
Chenebo 
fcia quo- 
modo con 
tti tuenda. 
Aqua An ■ 
feribus 
quam ne » 
cellaria. 
Ager quis 
Anferum 
pabulo fit 
deftinan* 
dus. 
A gramine 
cnr prohi- 
beantur. 
Anferibus 
quseherbe 
mortifere. 
Anferes 
qui eugea 
di. 
