De Quadrupedibus Lib.I. ~ 6 f 
A- Omn i sfpum# f inquit) generatio ex duarum fubftantiarum mixtione con citur, altera fpirituoki, 
altera humida . F at autem earum mixtio, ambabus in multa perfradHs & multis mutuo comple- 
xu paruisampullis ab ipfis effe&is . Chm vero tenacem habet is qui con fri ngitur humor conii- 
ftentiam; (quo fpiritum complectente , ampullas contingitgenerari ) non facile difToiubilis, 
fed flabilis fpuma conficitur 5 qualis maxime currentibus, equis vel ira percitis apris, circa os ag- 
gregatur. Ambarum verd fubftantiarum confractum ac mixtionem facit nonunquam motus vio- 
lentus vel vtriufque vel alterius, tantum: nonnunquam vero & fortis calor , nifi. & hunc dixerit 
quifpiamfpumam per motum operari . Verum homini eaqua?manifefta videntur confectanti, 
tutius eft dicere fpuma? generationem : ventis quidem vehementioribus.mareoccupantibus,pro- 
pter ictum fortiorem:: in lebetibus autem, caloris ratione.. Sic itaque in corporibus animalium, 
cum adfunt ex morbo comitiali conuu Idones vehementia, motuum folet fpumam generare : io-* 
apris vero calor :in curfibus autem equorum , vtraqueeaufa vigorem habet. Nam dum continuo 
per refpirationes intro & extra fertur, lali.ua per ipfas.extenuatur>& aliquid etiam cx pulmone in- 
ftar vaporis effertur, quod faliuae mifcetur ac circumplicatur fpuma? qua? generatur,, fubftaiJtium 
vna adaugens. Qui vero opinantur hanc fpumam ex ventre prouenire , deerrant Neque enim 
B fieri poteft, vt affatim & cumulate inde proueniac, cum neque, eo tempore animal cuomat,ueque 
naufeam vlhm patiatur j citra quiefymptomata, nihil e ventre poteft. efferri i tantum ubeft,vt 
vapor quifpiam expirationi fimilis attolli inde poflit.-cum nulla huiufmodi fubftantia e ventre ef- 
feratur , qualem pulmo expirat . Hac & alia Galenus cur vero fpuma ea alba reddatur, cauiam 
elfe volunt calorem & motum aqifis fere portionibus eoneurrentes:. ta.n.& in mari accidere,cum cur fpuma 
a ventis commouetur : ita heri m ollis qmbus ignis fubijcitur, ita & in aere, agitatum a ventis hu- fhdba. 
morem hyberno tempore, colore albo reddi, & poftquam albuit, ob frigus quod eft in aere, con- 
gelari in nrnem: Somniare etiam hec animantia palam eft, quod & Anftoteles& Plinius quoque Somniare • 
prodiderunt : Somniant autem de ijs maxime quibus afliieuere , vt m nobis fere euenire quoqj 
folet: Lucretius. Lib.q, 
Viqut adeo magni refert ffudinm y atque volunHt y 
Et quibus in rebus coierunt ede operati 
Non homines (olum, / cd vero animalia, cunei a 
rppe videbis equos fortes , cum membra i acebunt 
In jomnis (udare tamen Jpirareque /ape 
^ Et qitafi de palma fumm<.s contendere vires. 
Dormiunt autem plerumque ftuntes, tamen canterij, vt aiunt, magis, qui quod caftrati fint,mitio-. y t d$ymut 
res & placidiores, fomniculofiqueacdortnitantes, magis ob torporem videntur . Hinciocus ex 
ambiguo apud Plautum: 
Certe hac mulier eant crino ritu udans hic fomniat . 
Nam & fomniare, fomnia eft videre inter dormiendum, fomniare etiam delirare, nugafque 8 c de- 
liramenta effutire valet, vt apud eundem: <d>Ho$fum anos [omni as. Id eft nugaris & blateras. Cum 
irafeuntur , canum modo dentes denudant, inordentque etiam , apparet autem ridere ^ & vulgo 
rifum equinum id nuncupamus. Blanditiarum maxime funt amantes, contra verbera abhorrent^ 
vt ex Xenophonte dicemus luo loco: Equa? .pullas fuosamant ardentiflitne, cuius rei (inquit 
Ariftoteles) indicium eft quod fepius fterlles auferunt pullos a matribus, quos ipfa? amore profe- 
quentes tuentur , fed quon lam h&c carent, deprauanr eos quos diligunt . Celebratur vero amor j mor 4 
ifte, maxime ab Aeliano his verbis: Equa mater optima, fumma charitate & fide pullum fumiu* pullos. 
amat, cijius fane modi amoris Darius aetate inferior non imperitus, equas a partu recentes rdiefis < 
£ domi pullis ad pugnas dtKtbat. Pulli fic alieno iaCiea matribus orbi, quemadmodum homines 
parentibus amiflis aluntur . Dariusciim inclinata iamacie in eo praelio quod ad Iaffum (Iffum po- 
tius) commiferat, Periar tim res premi coepifient , cuinqi viCtus fuga falutem adipifei neceffe ha- 
beret, in equam afccnditjquacqudd relicti memoriam pulli recordaretur, quanto maximo potuit 
ftudio & celeritate eum ipium pi gdicatur ex periculis eripuiffe.Simile quid recen fet quoque Pau- 
lus Venetus de Tartaris : Circa extremurn(inquit;Septentrioaem regio quadam eft, in qua mul- ^ 
to per annum tempore fol non apparet, ita vt uon foliim nodtu tenebra !int,fcd etia inrerdiu aer 1 
in modum crepulculi caliginofus . Hanc regionem confines Tartari pra?dg gratia ingreffuri , nc 
propter bibito ingreffur? m noCtem periclitentur, hoc modo cauent . Equas cum pullis accipiunt, Eartaroru, 
& pullos in primo ingreffu cuftodibus committunt, vt fe illic redituros expe&et.Sic equa? nooiur p r udandi 
110 itinere diligentiusobferuato,reCfa ad pullos luosin reditucontendunt, idque celerrime : La modus. 
xant enim eis feffores habenas, & libere quo fuo inftinCfu feruntur, ire permittunt. Similiter pu U 
lus ipie matrem lequitur quocumque euntem . V ult itaque M.Varro , vt pullus cum firmioriam 
eftfa#us,in eade palcua, in quibus mater eft, dimittatur, ne defiderio partus fui laboret equa: na 
f 3 Jdpra?- 
\ 
/ 
