De Quadrupedibus Lib.T. 
257 
Vertumnus 
De fu Itor 
re vis * Inuenio & Latinis Vertumnum nominari , ex Propertio ,dum canit: 
E/I etiam aari-ga fpecies Vertumnus , & ems 
Traijcit alterno qui leue pondus equo, 
Aiuntque Caffbribtis fuifie facros hos ludos, quod alternis e celo per inferos euntes ac redeuntes 
Ca flores fedemque per vices commutantes offenderent. Pollux ( inquit Hygimus ) ftellam quam ipabula, 
a loue acceperat , cum fratre communicauit , ideoque dicitur Caft.ro alterna morte redemptus. C aEoris & 
Vnde etiam Romani feruant inftitutum ,cum defultorem mittunt , vnus duos equos habet , pi~ pdlucisfa 
jeum in capite 3 ex equo in equum tran fi lit , quod ille fua &: fratris vice fungatur. Huc pertinet ^ ^ 
&hocManilij: 
Necnon alterno defultor fidere tergo 
Quadrupedum . 
Caffiodorus defultorios equos efie feribit , per quos Circenfium miniftri mifius denunciant exi- Epi 34. 
turos (vt Luciferi quadam in aftrls fimilitudine prtecurforias velocitates imitari videatur , vt Her- 
molauscitat in glofiematis in Plinium,) defultorem vero eum , qui equos defultorios alit , docet- 
que . Ceterum eum quoque qui certat , rede defultorem dixerimus , nam & apud Vlpianum le- 
gimus Digeftis de prajfcriptis verbis : tuque defultor in his cucurreris & viceris . Fuifie item defui- 
tores appellatos qui prariudia ludorum faciebant & qui mifius equorum denunciabant exituros, . ‘ 
vthodieque in haftiludijs fieri afluant , ex eodem difeimus Caffiodoro. E contrario defultorios ' '* 
equos multi , ac Onophriusin primis Panuinius in libro de fpedaculis Romanis, fingulares fuifie i /t f^ % Epi. 
contendunt ^ qui pra?mio currerent , cum id clare(inquit hic) ex Dionyfio, & tabulis antiquis ia- Cd p' t ^ % 
telligatur ; alios vero equos, qui nullo vidoria? prmmio currentes , bigas tantum & quadrigas , 
tanquam minifiros & adhortatores comitatos . Nam in vetuftis tabulis aurigarum currus , equus 
lingularis antecepit : equos vero defultorios cum premio currere, quemadmodum & bigas & Li a $$,c,q* 
quadrigas. Ha?cille. Et Plinius quidem folos celetes & vehicularios videtur agnofeere: Eque/Ires 
'utique (lature (inquit) Romanam celebrationem hab nt , orto fine dubio a G racis exemplo . Sed illi celetas 
tantum dicabant infacris viliores. Fode a vero & qui bigis vel quadrigis viciffent. Vnde & nodris cur - 
rus in his qui trmmphaiiiffent . Eofdem celctas interdum idemPiinius vocat celetizontas partici- 
pio Graxo . Varro quoque nulla celetum fada mentione defukorium pro celete accepifle vide- 
tur , dum inquit : aiu( equi ) ft*nt ad rem militarem idonei , alq ad vecturam , ali/ ad admijfurams, Ei, 2^ de re 
dij ad cur furam, ahj ad prodam :non itidem funt f peccandi atque habendi . Ita f peritus belli alios eligit Edh 
> atque alit ac docet ; aliter quadrigarius ac defultor . Sed quod ad Varronis locum attinet , ex eo ni- 
hil inferri poteff probabile, cum celetes & defultoreseiufdem celeritatis equis vfos fuifie ratio ip- 
fa f uadet , Plinius vero defultoriorum non meminit , quia de ijs curfibus loquitur quos Romani 
2 Grmcis mutuo accepcruntvidhmc curfum defultoriarum infrequentem fuifie tnihi facile perfua- 
dent haec Ciceronis verba , quibus ea propter damnare eum videtur : Refvon deo igitur poHhumo 
primum > quimfcio quo patio mihi videtur praetorius candidatus m ccnfularem , quafi defuit crius in~-> I® Ora, pro 
quadrigarum curriculum currere . Qui celetibus currebant fingulatores didos fuifie docet Seneca. E.Murxna, 
Hunc curium ceteris antiquiorem tradit Scaliger, crefcentibus opibus creuiffe etiam luxum in- ^ tn d u at& " 
quiens : ergo non contentos equorum curfu foio , iundos etiam binos ad currum , & biiugos di- fes * 
dos; quaternos quadriga?: a Grmcis illos hos jntivfxpss & tnpiez-msc. Celetum certa- -e e- 
men aliquot habet difieretias. Erat enim decurfio funebris ad rogum, erat decurfio ludicra,ideo - net * ca - 2 3 * 
que fefiis voluptarijs, ludifq; publicis & in Circo ce Iebrata,erat decurfio militaris & militia qua- E-.i.poet-,, 
dam imaginem pra? fe ferens, hinc inde concurrente milite <k equitandi peritiam offendente co- 2 2 • w 
ram fui s imperatoribus. In iftiufmodi decurfionibus equites habitu armifqi induti militaribus ad etu _ Ler " 
pnefixam currebant metam, fed in funere ad rogum adigebantur equi.Sed pryter hancequeftrem , Umms 
^ erat quoque peddhis , vt meminit Suetonius in Domitiani hiftoria : S^ekacula magnifica afsidue el€tas ' ^ 
& fumpiuoja edidit 2 non fetum m anphiteatro , verum & in Circo : vln prater folemnes bigarum qua» ecm ao 
frigar um//, curfu s , pr alium duplex y etiam eqnedre & pedeEre commifit . Certamen ludicre equeft re m! ^tdns % 
Troia, fiue ludus Troianus vocabatur : fed his pofi . Maior autem Romanis ex vehiculari curfu 5 - 
quam ex celetibus erat voluptas, vt vel vnius Neronis principis terrarum exemplo innocefcit, Eib.16 . 
qui ipfe fepenurnero aurigam egit : & ratio fortaffis fuerit quod vehiculo iudi equi pernicius cur- ? ex 
runt , quam feorfum adi , non quia maiori vi admifii aera impellant verum quod inflammet mu- ccrta " 
tua htcccontentio & concertatio feruorem animi addat , vt ex Plutarcho fuo loco dido m cft. Hi' mlm m ncr 
fce ludis ita autem deledabatur Pop. Rom, & Gra:ci, vt nihil illis maiori cura? videretur. De Gry- cur • 
cis mentio apud Dcmofthenem in Erotico: (inquit) « 9 aSptgj» b voismnixoUctyco- 1 ^Pelopida 
et &$a? wap ! avety Qvta, id ctk/mu/tis dicentibus quod in curulibus certaminibus pul- 
cherrimum fpeclacuiumprabmt currus fratli & naufragi i De Romanorum voluptate luue&alis in S4ti 1 1 6 
primis dicebat : 
Y 3 Ille 
