2$8 
Vlyfsis Aldrouandi 
ille dolor filus p Atrium fugientibu s, illa . 
Sau 3 . Et antea dixerat : 
Si potes audii Circenjibtts. 
Elegantiffimerurfusalicubi : 
— — lam pridem ex equo fuffragia &c. 
Vidimus , effugit curas : nam qui dabat olim 
Imperium ,fafces , ligiones , omnia, nunc fe 
Popul. Rom Continet , atque duas tantum res anxius optat 
fpebl aculis Tanadr Ctrcenfes. 
dele flatum Hinc & apud Symmachum vrbis fub Archadio, Valentiniano fecundo, & TheodoEo pra?fedum ; 
legimus in epiftoiis : Orat igitur clementiam vedram , *vt etiam curules &fcemcas voluptates , Circo 
& Romptpeiana cauea Juggeratis. His enim gaudet vrbanaUutia > cuius defiderium pollicitatione noui- 
His. Feiicifiime autem atque difertiffime hanc populi voluptatem exprdfit Silius , dum canit: 
F 
Carcertbns nondum re/eratis mobile vulgus , 
Ante for es oculis df limina feruat equorum*, 
lamque vbi prolatofomtere repagulafigno , 
T ollttur in lignum funali turbine clamor . 
Hinc etiam author libri decaufis corrupta? eloquentia? inquit : lam vero propria dr peculiaria huic 
vrbi vitia . Pene in vtero matris concipi mihi viaetur hidoriaiis fauor , & gladiatorum , equorumque 
InNhrino dudia. De eadem Circenfium infania Lucianus : Quod finde digreffus aliorum hominum memu 
niffct turbas , qua, in vrbe commemorabant & tumultus ac impulfus & theatra dr Circu m dr aurigarum 
imagines dr equorum nomina dr fer mones de ijs apud angiportus. Chryfoftomus quoque in libro de 
fpedaculis hanc eandem exaggerat infaniam his verbis : Quam vana funt ida certamina , lites in 
coloribus , contentiones in curribus , gaudere quod equus velocior fuerit , maerere quod pigrior . Ita & 
Plinius in epiftola ad Caluifium 3 0mne (inquit) hoc t emptis inter pugillares ac libellos lucundifsima 
htb.%.Epi. quiete tranfmifi. Quemadmodum linqui:') in vrbe potuifh? Circen/ es erant , quo genere certaminum 
ne leuifsime quidem teneor . Nihil nouum, nihil varium , nihil quod nonjemel ( pc c i a(i e fuffc t at : quo 
magis miror tot millia vir orum pueriliter identidem cupere currentes equos ivfillentes curribus horni - 
nesvidere. St tamen aut velocitate equorum atti hominum arte traherentur , eflet ratio nonnulla mune 
fuent panno ^ pannum amant , &c. Cogit v/ce (inquit Tertullianus) dementiam de vanitate : Mfit , Q 
dicunt dr nuntiant inuicem quodfmul omnibus vi fum ed . Eenco tedimcmum caritatis : non vident 
miffum quid fit f dr mappam putant : fed ed dtaboli ab alto pracipitati f gura. Agefilaus rex iftiuf- 
modi certamina nullius efie vera? virtutis , nihilque aliud habere quam opum & impendiorurn_j» 
oftentationem , eoque feminis quam viris digniora , Gracis oftendere cupiens , forori Cynifca 
perfuafit , vt confcenfo curru certaret in Olympijs, quod narrat Plutarchus in Apcphtheg. Laco- 
nicis & Alex, ab Alex, feribit apud Siginnos qui Perfice viuunt , quadrigas agitare fulile puellare 
ftudium : nondumque adultam virginem quadrigas dedere & circumagere magna facilitate cal* 
luifie. Hos fimiliter ludos intelligit M. Tullius ia oratione pro Archia poeta ,ciun ait: Quis tan- 
dem me reprehendat , aut quts mthiiure fuccenfeat ? fi quantum caterisad Juas ra obeundas , q uantum 
ad fed&s dies ludorum celebrandos, quantum ad alias voluptates ; dr ad ipfam requiem animi & cor- 
poris conceditur temporum ; quantum alij tribuunt tempestillis conuiuqs , quantum denique alea, quan- 
tum piUy tantum mi hi egomet ad hac dudia recolenda fumifero. Populus autem, quin & equites 
tanta voluptate fpedatores fe exhibebant , vt media fa?pe de node in Circo loca occuparent , vt 
teftatur Suetonius : Inquietatus ( Caligula ) fremiiu in Circo loca de media neci e occupantium , om- 
InC ali gula nes f u (fobus abegit . Nemo vero fignificantius hanc populi voluptatem exprdfit Ammiano Mar- H 
cellino Valentiniani res geftas rcc en lente : inter quos (inquit) hi qui ad fatutatem vixerunt , po- 
ti ores authoritate longaua , per lanos & fora clamitant fepe , rempub. itare non poffe , fi futura con- 
certatione quem qui/que vmdicat , carceribus non exiluent princeps dr circumflexerit metam. Exopta- 
ta die equejlritm ludorum interlucente , nondum folis puro iubare yfufus ommsfestinant pracipites , vt 
velocitate currus ipfes anteeant certatui os. Ne quis vero viros iuuenelque tantummodo ad ha?c fpe- 
dacula pronos fuifie putet , docet nos Ouidius nuptas infuper & innuptas fpeditalfe ilia. 
Non ego nobilium (inquit) vemofpettaior equorum 
Cui tamen tpfa faues , vincat vtille , precor* 
Vt loquerer ttcum , veni , tecumque [ederem 
Ne tibi non notus quem faci s, effet amor. 
2T u curfum fpecles , ego te 3 fpccf emus vter que 
Quod mu at atque oculos pafcat vterqtiefuos. 
Tanta 
Lib. 28 . 
Speciato- 
res qui » 
Lib. 3 . A 
morum . 
Eleg. 2. 
V/ 
