De Quadrupedibus Lib i. 259 
[ Tanta autem erat fpedantium multitudo , vt Iiiuenalis dixerit : Totum hodie Remmi Circus ca* Multitudo 
pu. Circum alias M. Varro Roma locum patentem & celebrem fuiffe faibit , vndique circum^ (pedemus 
a?dificijs comprehenfum , atque inde nominatum , quod ibi equi circum metas currerent . Nec ^ ' f 
aliam ob caufam certamina Graci dydvmc nominarunt, quam ab hominum frequentia qua cele- 
brabantur ; Siquidem & omnem coetum atque conuentum agona dicunt. Similiter in noft ro- 
rum equitiorum feftiuitatibus , etfi cum Romanis illis neutiquam fint comparanda, tota confluit. 
Bononia, vt ad poeta? imitationem loquar. Nobiliores iuuenes per eam viam phaleratis equis ob- 
equitant, matrona? partim pilentis feruntur ,parrim ex feneftrisTpedant, vt & ipfa?fp edentur; 
tunc quam aiias fpeciofiores ; ca?tera loca populus complet . Equi plerumque puellos habent te* 
dores , quidam etiam quandoque fine feffore currunt , dependentibus e tergore ad latera metal- 
licis pilis, quibus non aliter ac calcaribus ad curium incitantur. Vidi non femel qui fitnias habe- 
rent redrices iucundiflimo fpedaculo . Quanta autem Circi effet magnitudo offendit Pii- Lib.$6. 
nilis his verbis: Nr/nc vt Circum maximum a C&tiare didat ore extrudam , longitudine triun *uj 
ii udiorum > latitudine nomus , jed cum adtficijs iugerum quaternum y ad fedem ducentorum fj? ft- 
xaginsa millium inter magna opera dicamus . Huic maximi cognomento Circo Tarquinius Prif- Ll y 
> cus, vtrefertJLiuius., Roma? primus locum defignauit , & ludos in eo longe inftrudiiis opu- 
ientiufque fecit, quam priores reges. Maxi nilis autem appellatus eft , quod amplitudine^» 
multo maior effet , quam vel Circus Flamminius , vel Circus intimus. Hunc Circum maxi- 
mum collapfum Traianus iterum ampliorem atque etiam elegantiorem reftituit, quod ideo fg * 
feciffe infer ipfit , vt populum Rom. capere poffet ,vt apud Dionem legimus: de cuius beneficij 
i memoria extat numus apud Sebaft ianum Ericium , cum impreffo Circo & equirijs , vt fuo loco 
i indicauimus . Iam vero non in hoc folummodo Circo fed & in Flamm inio celebrata fuiffeequi- circus Fla- 
; ria author efl M. Varro, dum ait : Circus Flaminius didnse si , quod adificatus efl circnm Flaminium minius, 
i campum quod ibi quoque ludis Tauricis equi circum metas currunt . Item in Vaticano; author ^ de 
i eft Tacitus: Claufumq, valle Vaticani {parium, in quo equos regeret , haud prowjcuo jp e dando . Idem l m g % 
! tradit Lampridius : Quadrigas m Vaticano agitauit , dirutis fepnlchris qua eb/itiebant . Plinius quo - Daricanu. 
1 que Vaticanum vocat Circum Caij & Neronis principum , quod in eo ludos curules peculiari- gif 
1 ter exercebant . Et Suetonius de Claudio ait: Circen/es frequenter etiam in Vaticano commi fit. jrjlelioga- 
1 Quin & in Capitolio quadrigarum certamen daturn Plinius aflerit Latinarum ferijs. De abfynthq f a i 0u 
: vfu (inquit} conuenit dicere ^herba facillima protere a facris Romanis celebrata peculiariter . Siqui- Ltb.% 6. 
dem Latinarum ferijs quadrigae cenant in Capitolio , vidorq, abfynthium bibit : Credo famtatem prn~ Capit oliu. 
mio dari honorifice arbitratis maioribus . Fuere autem Circenfium duo genera. Fuere enim ludi Cire entium 
; jCircenfes publici, fuere item priuati. Illos conijcio in Circo maximo, hos alicubi celebratosrnam ludorum 
&ijfdem ludis equorum & in hortis Sc in porticibus vfum fuiffe reperio. Apparetque conie- genera. 
durie noftra? fauere Ciceronem his verbis in fecundo de legibus : lam ludi publici , quoniam funt 
i cauta yCircoqj diuifi , ficut corporum cenationes curfu, pugillationes Luctatione, currtculifqi equorurru. 
Iam vero non Roma? tantum, fed & in prouincijs Romani ludos exhibebant; Scipionem tradit 
' Silius funebres patri & patruo in Hifpania,cui tum pra*erat,exhibuiffe. Idem ex his pariter Tran- 
i quilli verbis in hiftoria Augufti animaduertitur: Nulliq, Cneco certamini interfuit , quo non pro me- 
: nto qnemtfc certantium honor auem , frc. Vbi Beioaldus in commentarijs addit : Quod autem Au- 
| guftus non foliim Roma? , fed etiam in Gra?cia ludos fpedauerit , hinc colligimus , quod omnes 
| peneprouinciasipfe perluftrauerit . In qua perluftratione potuit , ficut Flaminius Romanus Se* 
i nator, ficut Nero, intereffe certaminibus Graecorum. Lazius ludos qui praecipue in prouincijs ce- 10%C om. 
lebrabantur, fuiffe tradit , Latinos ludos , Troia? ludicrum , ludos magnos, Circenfes , ludos A- R 0t reip. ca. 
pollinares , populares , natalitios , nuptiales , quinquennales , gladiatorios , Adiacos , fcenicos, j Q . 
1 augurales &c. Hucque pertinere illud Dionis Craffij in hiftoria Traiani , cum de Antiochia feri 
bit : Hyemabat in ea forte Traianus , atti illuc milites frequentes f? priuati quamplures conuenerant * 
alij protere a vt tura acciperent \ quojdam legationis officium , merces & priuat a compendia traxerant s 
quamplurimi vifendi Imperatoris dr fp e dandorum ludorum gratia confluxerant , Hinc illud in iure 
ciuili de Lyciarchis & Syriarchis , hoc efl defignatoribus ludorum in Lycia , & Syria, quiGifecis 
tip* Szuvoj nominabantur. Ca?terum nec illud filentio inuoluendum eft , ludos paffim in templis % raaeuta 
& theatris dari folitos. De templis meminit Dio in Adriano, cum de architedo quodam Apollo- '' ** 
doro loqueretur : de theatro quod ad formam hemicycli erat conftrudum , ad omnis generis lu- 
dos & fpedacuia fpedanda, meminit Martialis hocdifticho : 
ffutcquid m Orphao Rhodope fpeffafje theatro Ri. % .Fpig. 
Dicitur , exhibuit Cafar arena tibi. 
Fuiffe enim &in alijs vrhibus Circos certum eft . Refert Adrichomius in theatro terra? fandte, 
fuiffe etiam HieroloJymis, in quo Herodes in Augufti Cidaris honorem quinquennale certa- 
men 
