De Quadrupedibus LibJ. 293 
i armis, n hortos iwnXaat* . Sed quid fi i nobis Italis profechim cara vocem dicamus? Torna- 
• re enim feu ritornare dicimus, quod Latmi redire: pugna amem hac iteratis fit vicibus, vbi enim 
decurrere , mox rurfus decurrunt , vodferanre populo , tornano, id eft , iterant , redeunt ad pu- 
gnam: qua’ tamen nobis gioftra nuncupatur, quam vocemin Grarcia corruperunt, & cintzuftram 
nuncuparunt , vt docemur a Gregora hiftorico, qui de Andronico Imp. fic i cr ibic : vtindromcus 
}mp . n&to filio loanne , duo certamina celebranti , Olympicorum imitatione „ quorum alterum duelli Jpe - 
ciem prx /e ferens Cfm&njlra dicitur • Dmmuntur fecundum tribus , municipia, curtas: deinde vtram 
que pars armatur , finguh contra fngulos qui volunt ,& ab omni parte armis teguntur . <JA4 qx vtriqu c~j 
hafiis vertito prxfixo acceptis , impetu concurrunt , & altj alios fortiter vrgent : qui equo alium deiece „ 
;k/, corolla ornatur, iterum certamen Torne appellatum fic /<? habet ; Diuiduntur & hic fecundum ~s 
tribus i municipii & curias & Timui omnes armamur e ac inde duobus principibus forte delechs , 
jc concurrunt . /V/? certaminis huius finem viraque pars ducem fuum fecula exteros 
eorum imperator etiam jubditi ordinem non dejerem, cum honorifica pompa & ordine in juum dmerjo - 
deducunt ; vbi ille cuique vmi er ater em propinans & dexteram porrigens , domum redire iubet . 
Hadenus ille. Noftrorum equeftrium iodorum ,fiue haftlludiorum duplex eft genus, vnum_* 
l quod fimpliciter gioftram vocant, alterum cognomento d campo aperto:difFerencia quod in hoc hJqftiuma 
* * 0 « . 1 > «* * 1 ^ r T 1 • « r* V Si MSI MiPMm 
equites cenantes nullo repagulo , vt Iit in gioftra (impliciter d icta, fe parentur . In hoc equi, nifi 
perite legantur , inuicem poflunt offendere, in illo minime: quare & firequem 
mentior eius vius eft. 
Equites in vtroque ludo non capite tantum ,fed integro infuper aduerfo corpore armantur, de 
equus quoque armatam habet frontem, vt& ipfe tutus ab iniuria efle queat; nam licet lancea?, 
quibus concurritur, obtufam habeant aciem, & ex fragili parentur materie, nihilominus nonnul- 
li ira ludentes infeliciter cecidere , quod negligemer obtaraflentcaffidem. Celebrantur quotan- 
nis, in ipfis potiffunum Bacchanalibus, fa^penumero animi gratia, inuitantibus fe inuicem adole- 
Icentibus patritijs;femel autem propofito prarnio , quod fere pretiofus foktcffc gladius , nunc, 
aureus torquis, a generofo ac magnanimo viro D. Iulio Ffanchino,oIim equitum praetorianorum 
Gregorij X III. pnefe&o, legato reli&us. Hafta? a pr-rfeeio magiftratus obfignantur , nc vel lon- 
gitudo vel materks fraudi fit aduerfario . Habemus & ludum alium, qui & ipfe in Bacchanalibus 
luditur , in quo equites fingulatim certant, in ligneam quandam ftatuam , tanquamin aduerla- 
rium equitem, fimiliter haftam impellentes. Vi&ori in hcc ludo lances argentei duo cedunt. Vi- 
^ dorautemin vtroque hoc haftiludio fit, qui plura vulneris li-.na intulit Qtii vulnerat frontem,ter 
^ yulnerafie dicitur,qui infra oculos, bis, qui paullo adhuc inferius, femel. Concurritur autem ali- 
quando ter, aliquando quater. Fruftra vulnerat, cuius non rumpitur telum. Qui excidit equo, fi 
iuditio pr^t fidum certaminis, penes equitem culpa eft, ceu imperitus, vidoria?que incompos reij- 
citur j fi vero equus fortuito eum excufferit,mox ruidus ad certamen admittitur . Qui equum ad- 
uerfarij fui vulnerat, binas imperkiaTua? notas luu, fi vulnus fuerit leue , fin graue, tenetur ad 
folutionera.Quod modo apud nos certamen ab equitibus prarbetur aperto campofid procul om- 
ni dubio a iuuentute Romana, curo in campo Martio fefe ad bellum exercerent, deduxit. Inuenio Arn2A cam 
autem Romanis nominari arma campeftria. Etenim Plutarchus feribit Marium iam knem.vt ad- pe^rta. 
huc bello Perfico idoneus videretur, cum tpiis iuuenibus in armis campeftribusfe exercuiile pra?- 
ter decorem, & irriium fuiffe . Meminit & Horatius, dum canit; 
Luaere qui nefeit , campe /inbws. abfl net armis . 
Dicebantur autem arma campeftria, propter campi Martij pulchritudinem^ fitujn,quod ineo 
quam in alfjs locis commodius fef e armati iuuenes exercere polline, vtoftendic his verbis Strabo: 
Maximam partem ornamentorum vrbts habet campus Martius propter locorum natinaris amam tat em , aiiis 
& Polenta exornationes admittens : campi emm admirabilis magnitudo & curules pariter cur jus & aha _> 
> equeflria certamina expedita JufpecUtat , nec minus tam mulas pilam , circulum , paUfiram exerci- 
tatione tr aci antibus . Non. ergo in hoc Martio campo equi agebantur tantummodo in gyrum , vt 
fere fit tilm ab equifonibus ^timi ab equitare difeentibus, ied etiam bellandi ex equis ratio iofti- 
tuebatur. Pr^ter omnia qua’ recenfuimus ludicra, aliud inuenit Caligula, antefua temporanun- Ludicrum 
quam excogitatum, de quo fic Suetonius : Nonum prxterea atque inauditum genus fpe fi acuti excogi- ^ Ca / f/7f ,/ a 
tautt , Nam Batavum medium internatium & Puteolana molis trium militum & fexcenlorum fere pajfmnLv i nusn f um9 
pome Lomunxit , iontr aciis vndtque cneranjs nambus ,& ordine duplici ad anc horas collocatis , / uperime - 
filoque aggere terreno ac divello w vxlppu via formam . Per hunc pontem vitro citroque comme amt bi- 
duo commenti . Primo die phalerato equo , infignifque quercu a corona & Jecuri & cetra. & gladio , 
aureaque chlamyde, Pcflridie quadrigario habitu , cuniculoque biiugi famojorum equorum prxjefe~Li.lu.il . 
rens Darium puerum ex Parthorum oh fidibus , comitante prxt ori anorum agmine , & m effetis co~ Equiria ju 
horte amicorum . Omnium pulcherrima Gothorum equiria, qua fupra glaciem celebrari Oiaus pragUat\ 
Magnus his verbis tefiatur : Olimapud veteifes Gothos mos erat brumali tempore ad finern^ 
B b 3 m en fis 
