De Quadrupedibus Lib.I. 393 
i incola defertorum Aethiopia? regionis , fquallida?, fa?da? , buffonibufque & virulentis huiufmodi 
feris obfita?. AJjj contra ingenio illam mitiffimo, omninoque amabili, & omnium facillimo pro- 
dicant, modo ne quis ipfam data opera offendat & inclementius tradet. Nam cum ex terra capite 
demifibpafturn non petat, quia cornu inde arcetur longitudine, neccffe cft,vt ex arboribus pen- 
dentes frudus decerpat , ex raftris , e manu deniqj humana , e qua profedofruduum oblata om- 
nia genera, herbas , fpicarum fafciculos, poma, pyra , arantia , legumina intrepide & innoxie le- 
git. JEo vero vfque res procellit, vt fingant eam virginum amore capi, ipfarum pulchritudine defi- 
nita, adeo vtin earum contemplatione defixa, & blandimentis allecta, hoc fitpe compendio a 
venatoribus capiatur . In hac fententia eft Ludouicus Vartomanus , negans feroces effe vnicor- 
nes:duas enim ait vidifle fe ex Aethiopia miflas ad Sultanum,qui eas in Mecha felicis Arabio vr- 
be, Mahumetis fepulcronobili,cratibus conclufas continebat & alebat. Theuetus eoufque pere- 
grinando ia<ftat,diljgemiffimeab incolisperquifiuifle,quid fentirentdeeiufmodifera,nunquam 
tamen deearefcirequicquam potuiflc.Ex quo videre facile eft haud vifasfuiffenoftris,nec Var- 
tomani temporibus eiufmodi feras. Opinionum profedo tam difientientium tata contrarietas fa- 
cile adducit me, vt credam vnicornis haud efle proprium animalis exiftentis in rerum natura no- 
5 men , remque plane commentitiam effe a pidoribus & rerum naturalium feriptoribusad legen- 
tium aut fpedantium voluptatem pro arbitrio etfidam . Vt enim via reda vna eft , flexus vero 
multi: fic veritatis vna eft , fibi perpetuo fimilis & fimplex oratio , mendacij multiplex , & quo fe 
opinionum repugnantia & diflimilitudine, omnibus etiam tacentibus, facile refellat.Quid igitur, 
dicet aliquis,cuiufmodi animantium funt cornua, quo toto genere a reliquis differre cernimus, fi 
vnicornium non funt r Theuetus cenfet ea nihil effe aliud,quam elephantorum ofla, eo quod cer 
nimus artificio circinata & donata : fic enim in Orientalibus regionibus ardeliones ifti & circum- 
foranei homines,rohardi pileis mari rubro & Aethiopico noti dentes, circumagunt, excauant, fe- 
quacefq, arte redditos arbitria voluntate producut, & pro cornu vnicornis exponunt, venduntqj. 
Certe id quod dicitur cornu vnicornisvftum, fimilem ebori odore fpirat. Afferit vero Cardanus 
elephantis dentes feu offa arte mollia reddita,quo & quantu voluerimus fequi & extedi bubuloru 
cornuu inftar Quid enim eft in omni reru natura, quod no auri facra fames in huius aut illius ef- 
figie fimulata expreffaque imagine adulteret?Sed tempus eft,vt ad tertiu fcopu veniamus.Demus 
vnicornes efte,an propterea efficitur eorum cornua tante aduerfum venena & veneficia effe effica- 
, cite ? Si experientia & rerum euentis agendum eft , fande hoc affirmare poffum , pluries me ten- 
' taffe,nunquam tamen quicqua ex cornu ifto quod pro vnicornis cornu iadatur,aduerfum venena 
feliciter tegris mihi comiffis fucceffiffe.Si teftibus & authoritatibus pugnandum,magna pars me- 
lioris notie medicorum iampridem hoc cornu valere iuffit,& diuinas illi,admirandafqivires pro- 
pter quas antea tantopere expetebatur , detraxit, multis quidem iuftis , fed duabus potiffimum^ 
lationibus. Prima eft Rondo!etij,qui hoc in genere aftruit, cornua nullo neque lapore neq^odo- 
re efle pnedita: itaque nihii virium jn medicina poffidere , nifi fortead deficcandum • Nec me la- 
tet (inquit) plures facultates illarum praedicari ab ijsqui lucrum quafltumque de eis faciunt, vt & 
raiurj vnicornis quam auro pendunt, propterea quod veneno & vermibus vt plurimum aduerfe- 
tur : quod non mi nusprteftare cornu cerui , rafuramque eborisexiftimo : quod caulae eft quod ad 
eundem morbum pauperibus elephanti dentem,diuitibus autem cornu vnicornis, quod vnuoi_«i 
prtecaaeris expetunt, pari fucceflu ptaefer ibam. Hac Rondoleti; fententia eft , qui fine diferimi 
ne pro vnicornis cornu folebat fubftituere non modocornu cerui aut dente elephantis, fed etiam 
ofla equina, canina,& myrabolanorum. Altera ratio eft, quod quicquid venenis refiftit,eft cardia- 
cum, id eft , cordi , quod venena pradertim appetunt & oppugnant , roborando natum ; at nihil 
y roborandi cordis vim habet,nifi propter laudabile fanguinem & aerem, quia duo illa foliim cordi 
iunt familiaria, vtpotefanguinisarteriofi & fpirituum vitalium officina? . Conleruanturenim om- 
nia limilibus , vtdeftruuntura contrarijs : lingula vero qua? gignunt, gignunt fibi fimile : At cor-, 
nu vnicornis, vt nullum odorem, fic nec vllum in fe aerem continet, totum terreftre & aridum.Nec 
vero facultatis concoquentis vi in fanguinem verti poteft , quia vt exuccum , fic &excarneeft. 
Quare vt nec in chylum, fic nec in chymum fanguinemue faceffere aptum eft. Nulla igitur fimili* 
tudine aut familiaritate cordi iungitur . lam vero apud Hippocratem & Galenum de cornu vni- 
cornis ne verbum quidem vnum , qui tamen tot fententijs cornu ceruinum commendarunt . Ita- 
que Capellanus primarius Caroli noni regis medicus, crebro dicere folebat, fe perlubenter eum 
morem fublaturum,de cornu vnicornis frufto in pateram j/egiam demergendo,ni noflfet eam opi- 
nionem tamalte in hominum animis infixam efle, vt vereretur, ne non ratione expugnari poflet. 
Adde quod (dicebat) fi fuperftitiofum huiufmodi remedium non prodeft, certe nec admodum^* 
obeft: nifi forte eorum fortunis qui id auro redimunt , vel etiam ex euentu , quod principes dum 
decantatis huius cornu viribusplus ^quo confidunt, negiigunt fibi aiijs conuenientionbus aduer- 
fum 
Vnico v nis 
vt pabulu 
petat* 
Vartomani 
de vnicor- 
nium inge- 
nio fenten 
tia . 
Cuiufmodi 
fint vnicor - 
mum qux 
tattantur 
cornua . 
Lucri effi- 
cacia* 
Lib.de pon- 
dertbiC.ig, 
Cornua ojpt 
que nullas 
nifi acJkcA' 
di vires ha- 
bent . 
Vnicornu 
non eff<L^j> 
cardiacum. 
Superflitio - 
fum reme- 
dium* 
