408 
Vlyftis Aldrouandi 
1 tertia 
PARS . 
Di faculta- 
tibus vnu 
i ornis. 
Cur quav-~ 
do j falfa A 
bonis autho 
nbus r (fe- 
ramur* 
Virtutes fu 
fcijiiuif*' 
Calenus 
quid inDio 
fioridenu» 
animaduer 
Uni* 
fulcra f- 
cultatuwu* 
i t» ommbus 
nbus » 
Ve quibus 
facultati- 
bus mto in- 
dicare lice- 
aJ s 
bali ferine inftar, foris rudi?, colore pallido, ftriatur, fubftamia denfa & aquali. Sunt enim cor- E! 
rm ipftus exordia. Hifce denique refpondet preriofilfirnum illud poculum Eminentifs. & Reue- 
rendiis. Card. Alexandrini donatum a Lufitania? rege , quod ve! ex loio intuitu ingenuitateiru*. 
pra? fc fert ,confc&umque apparet ex cornu fplcndidiftimo & adinftar eboris laeui t eoiore e ft ex 
albo pallefcens , largum , quantum bini anteriores digiti vtriufque manus circumdare poliunt. 
Audio & alia celebrari partim frufta, partim & integra , atque pia? ca?tens iliud quod in duiiiimo 
bereniis. Mantua? Ducis fpccualTei uatur:( Huius, (icuti & quod in thdauro Regis Poloniarcon- 
fernarur, iconem dabo in line capitis.) Aliumque truncum Florentia 0 apud Robtnum Ricium_^, 
qua? tamen breuitatis eaula indelcripta relinquo: & luffecerit dixillejomnia quae i eperiuntur ge- 
nuina iuperioribus elfe aflimiilimajlicueritqjex ha&enus didis affirmare, quale animal fit mono- 
ceros & qua? eius fit natura ,eiulque cornu ,& ex diftin&ionibusaiiatis iud Icari poterit ,qute ge- 
nuina & principibus digna , quaeque fi&itia fint habenda . Nunc ergo de viribus & lingularibus 
eorum proprietatibus dicetur deinceps in tertia operis parte. 
Supereft modo vt dicamus de lacultatibus&occultis vnicornu proprietatibus: de quibus mul- 
ta referuntur , partim vera dc principijs innixa naturalibus , partim etiam falfa & iabuiola , ita ta- 
men ipli immixta hiftoria?, vt eriamli omnes excedant fidei limites ,non folum ceu vera palfim^j* F 
habeantur ,fed etiam vdut maxima quadam arcana, quemadmodum etiam in alijs rebus, qui- 
bus in medicina vtimur , euenire non lemel alfelet. Nam cum prius d iuei fis experimentis colli- 
gerentur rerum virtutes acfacultates a vulgo maxima exparte, verifque vt lit, vbi minus valet 
indicium, falfa affingerentur , coadi fuere viri dodi etiam nonnulla ex qs inuicera permixta me- 
moria? prodere , ledorifque indicio fubmicrere . Quo modo nimirum legimus, helleborum inge- 
nium acuere, amentes fanare, fenes ad iuuentutem reducere , lapidem Jazuli & Armenum lene- 
dutem remomari vitamque facere beatam : Iciliam pro foribus lufpenfam maleficia aicere, lapi- 
dem bezoarticum , dummodo attingatur , omne genus veneni pellere ,alijfque pretiofis lapillis 
nihil nen admirandum promitti , fi a nobis tantum ferantur , fortunatos fciiicet nos reddeie, bc- 
nignos ,apud aliosgratiofos,diuites , vidoriarum compotes , 6c qimd adhuc amplius efi, pro- 
flare ne ab alijs redeamur: fiue vt vulgus loquitur , inuifibiies nos efficere : fimiliaqUe alia de ijs 
promittuntur ,vt apua Plinium & Salinum non femel eff legere, & aliquoties etiam apud Dio- 
jcoridem :adeo vt Galenus, qui poli vixit, Icripturus de fimplicium medicamentorum facultati- 
bus, coadus fuerit, in multos animaduertere. Aliosenim prolixitatis arguit, alios quod veris 
falfa pennifctierinr, & inter ca?teros in Pamphilum pracipue fuit inuedus,quod inter facultates 3 
plantarum, incantamenta, veneficiaque&limilesanileslupeifticionesaJias immifcuilfet , quibus 
poilmodum ignarum, iudiaoque carens vulgus fidem praftat ,&tanquam miracula qua?dam re- 
cenfet,vt inter jm taceam, a quibufdam in malam partem vfurpari. Etquamnis Diolcoridun lau- 
daret, quod prtecater s veriora fcnberet , in eo tamen qua?dam quoque cenfura indigere aduer- 
tit ; nec defiinr etiam noft.ro a? uo viri iudiciopra?pollentes,qui in omnibus medicamentis ciini—» 
fimplicibus, tum compofitis facultates examine diligenti indigere contendunt ; Multa enim vten- 
tes decipiunt , vnde pofimodum ca?teris nulla fides adhibetur. Cutn itaque de omnibus medica- 
mentis iemper aliquid fuperftitiosefit feriprum didumquejquid mirum fi idem noftro vnicornu 
euenerit ,quod huculquc pra?ter vulgus & tempus quo paulatim tenebris inuoluuntur omnia, c- 
tiamfi alias luce clariora , alium cenforem non habuit. De hoc autem pra? ceteris fabulofa,fig- 
menraque tradi potuere , quandoquidem rarum femperfuit & in . lutnmo pretio , & ab omnibus 
expetitumaedefideratum : ifiiulmodi enim praiolis rebus,vt carius vendantur, nonnulla plerum- 
que admiratione digna affingi folent. Declaraturi igitur rei i piius veritatem, omnes fimul facul- 
tates examinabimus ,manifeltilfimafque quaidam diiHndiones afferemus, quibus verte proprie- 
tates ifiiulmodi, quo de agitur: cornu aperientur quomodo tot eius encomia& prarogatiua?, H 
admirandaque vires fint interpretanda? , enucleabimus. Nulli itaque dubium eft, quin opera- 
tiones facultatefqueomnium rerum nitantur ,orianturque a fua forma , cuius fedes, vt ita dica- 
mus, in medio eft fiue centro earum ,& ab illa etiam differenti». formajes dimanent , illius vide- 
licet minjftr £ T quodammodo , edi inierim alia? alijs fint interiores, centroque propin uiores, & 
quadam etiam ad qualitateselementorum, & ad accidentia exteriora vique leextendanr,ade6 vt 
omnium operationum , qua? dantur in quacunque re ,alke vtpote nobiliores &fecretiores> im- 
mediate dependeant ab ipfa forma tanquam primo agente & regina omnium operationum, alite 
ab eius differentijs, qua? eo funt quoque nobiliores, quo principio fuo funt viciniores: alite deni- 
que dimanant a qualitatibus elementorum , funtque manifefta? , vt calidum , humidum , fi igidum 
&ficcum ,quas in omnibus miftiseftinuenire- -De hifce autem facultatibus, qua? a qualitatibus 
elementorum proueniunt immediate , tuto judicium ferri potefi : ingenio enim dodrinaque eas 
nofira aftequi po (Ninus, quia fenfibus naftris rran ifefta fune , Omne enim calidum aptum efk_j> 
confiat 
