Mufei Metallici Lib. I. 
4 natur temperamentum tanquam neceffaria materia affe£io , ex cuius perfecftloBiS,' 
~ & forinst varietate , varix metalloium fpecies confurgunt. Circa caufam efficiente, 
nonnulli perpera cenient metalla veJuti animantia, & vegetabilia a fimili fpecie ge- 
nerari. Alij diuulgarunt caufam efficientem eife fulphur, quo omnis materia metal- 
lica coquitur; quapropter cun&a mctalla>dum comburuntur,fulphurredolent,cum Li.q.Me- 
tamen ob halitum ficcum & terreum, odorem fulphureum fpargant. Satius erit vna teor.infin. 
cum Auerroe non aliam caufam efficientem petere , niii elementa , & corpora exte- Troem . 
ilia: quamuis poftea caufa magis proxima ,& propria iitqualitas , qux immediate 
al terat,& generationem metallorum perficit. Poftremo caufa finalis eft cofideran- 
da, qux hoc in loco duplex , altera generationis , altera reigenitx efte perhibetur. Caufa fin* 
Firiis generationis eft metallorum forma, qua prxfente & metallum tanquam geni- lismetalL 
tum, & fua natura proditum commedatur,at finis metalli geniti erit perfe&ioMun- 
di; Mundus enim eft fpecieru plenitudo, vt Plato in Timeo affeuerauit,pr£terquam- 
quod metalla varios vfus,& innumeras vtilitates hominibus afferunt, de quibus fuo 
B loco verba fient. 
Examinata naturali metalloru generatione, aliquid etiam de artificiofa aftruen- 
dum erit ; nam multi , inter quos pi imas tenet Aibertus Magnus , nihil diffitentur 
metalla artificiose gigni pc ffe : primitus freti au&oritate Ariftotelis, qui aliquando Uh, 2 . 
artem vel imitari naturam , vel illam perficere monimentis mandauit ; ideoq;libere Thyfic. 
afteuerant cu extrema procreari arte poffint, media pariter eodem modo in medium Tex.jg. 
prodire po fle. Nanq; arte elementa , vel uti ignis ex ligno , oJeo,&finiiIibus educi- 
tur : cum tamen elementa metallis viliora eife ferantur. Similiter arte ex taurorum. 
& equorum cadaueribus animantes , nimii iim apes, & vefpxrelultant , qux anima- 
lia metallis prxftantiora pronunciamus ; ergo iuxta eorum fententiam, media quoq; 
nempe metalla arte generabuntur. Opuserat, vt huius fententix fautores animad- 
uerterent artem efie habitum mentis,& qualitatemjficque accidens totis viribus nu- 
quam fubftantiam producere valet , & quando artificio quodam plantam , calcem, 
& fimilia progigni obferuamus ; notandum eft id arte fieri, quatenusnaturf famula- 
C tur, qux, cognitis rerum Phyficarum caufis, agentia patientibus apprime acconv- 
modat. Artifex autem, vt id prxftet , agentium & patientium vires naturales exa&e 
cognofcere,& congruas rationes pru conftituendo rei temperamento habere de- 
bet ;vt inde forma educatur. Tandem opus eft, vt principia neceifariaad rem effi- 
ciendam in manibus artificis libere verfentur , & horum vno deficiente , ab arte ni- 
hil prorfusreiultabit. His pofitis afteuerantius dicendum erit, attemnec tanquam 
partem principalem , nec 'tanquam naturx inftrumentnm poffe metalla generare^; 
nam fi confiderctur vtprxcipua caufa, nulla ars fubftantiam efficere poteft,vt fupe- 
rius fuit enucleatum; nec etiam quatenus eft inftrumentum naturx, quoniam ei nul,- 
Ix conditiones enumeratx competunt , fiquidem non nificonfufa primordij metal- 
lorum cognitio habetur, & ignorxfunt rationes, ^'proprietates, quibus magis hoc, 
quam illud metallum in lucem prodeat . Quamobrem Auerrocs , his omnibus dili- 
genter confideratis, hanc artem merito afpernatus eft, quia metalla tantuidmodo 
purgare, & noua minime procreare valeat. 
J) Ex parte metallorum, ea gigni arte afferunt, quoniam ex prima elementorum c5- 
pofitione confurgant, & ficuti ad mentem Ariftotelis, elementa habentia inter 
fymbolum facile ad inuicem tranfmutantur. Similiter metalla, cum fimilem fere na- 
turam fortiantur, & hxc facile permutari poterunt . Addunt etiam id fieri poffe_*> 
quoniamquod eft idoneum ad co&ionem, &non eft perfede co<5lum, & pariter im- 
purum , vt funt metalla multa , non folum coqui, fed etiam purgari artis minifterio 
poteft. Has rationes nullius effe valoris comperimus, quandoquidem metalla qua- 
litatibusparum alterantibusfunt infignita ,& animx funt^xpertia; vnde nec mutuo 
fe fe alterare, nec fibi fimi le generare queunt: ideo artifex ncc per mutuam horuni^» 
connexionem, nec per eorum feminis cum certa materia copulationem poterit itx^ 
metalla producere , quemadmodum elementa plantas , & animantia generat . Ex 
conducentibus generationi metallorum poffe, beneficio artis, metalla,confurgerc_j 
arguunt, nam fi metalla naturalia ope caloris iuxta modum temperati in lucem pro- 
deunt, fic volunt quod artifex calorem cum frigore ad libitum temperet. Sed ad- 
" de fidum 
Gerteraft & 
artificiofa 
JMtetallo·, 
rum . 
Lifi.cap* 
1 . Comem 
de Gen, 
; C.C . ‘ v 
Li!>. 2 . de 
Gen· 
corrup» 
