Mufei Metallici Lib. I. 
A 'ificmigrcflu metalla fiiccefliuerefiiitarcnt.litid-queroadmoduni-esrfolo patre, vel ex 
fola matre nullus emergit fetusjita ex folo ipiritufstente,vel ex fola aqua ficca nui- 
\'d metalla generantur . Solent enim Chymici hoc metallorum principia ignotis no- 
minibus occultare, dum, pcrfpiritumfotetem, fulphur, & per aquam ficcam, argen- 
tum vinum iotelligunt. Quamuis igitur ex fulphure,& argento viuo congredientibus 
metalla diuerfarum fpecierum procreari poffint; nihilominus Natura, ex mente En- 
cellii, femper perfe&ifSmum metallum, fcilicet aurum prodiicerenititurifed,Ob va- 
ria accidentia, varia etiam metalla transformat. Idem addit, quod iuxta puritatem, 
^impuritatem fulphuris , & argenti viui , pura ,& impura metalla dimanant. Sed 
vt magis id innotefeeret , confideratiubftantiam argenti viui , & fulphurispropor- 
tionabiliter mixtam , & diuturna & temperata decoctione in vifceiibus ten o inun- 
da diligenter denfatam cum humore radicali non corrumpente reda&am ad quid 
fuiile,&malleo,cedens producere aurum tanquam perfe&iflimum natura filium; fed 
quando mixtio argenti viui paululum immutatur , argentum oritur tanquam filio-* 
“B auro fratre ignobilior (funt enim, iuxta mentem Chymicorum , aurum, & argentum taurum 
fratres) vici ifim quando ftib flantia impura argenti viui, & fulphuris fine proportio- c? 
ne mixta eft, & in vifceribus terrae tfiinus decola, neque iuxta modum fuperius affi- tum funt 
gnatum denfata,tunc ftannum, aut plumbum, aut cuprum, aut ferrum reiultat. Ha? fratreu 
funt operationes , quo ex prodi&is principijs emergere poliunt . Sed vt veritatem 
fateamur, infiniti prorfus eft negotij originem metallorum inueftigare : quapropter 
quidam Poeta iuftis de caufis canebat . 
JV ec m mus his mirum β quis primordia pofsit 
Scire ^ quibus confiiet puri penus omne metalli. 
Conabimur tamen quatuor caufarum genera meditantes, veram metallorum ori- 
ginem inueftigare, omittentes confulto eorum fententiam, qui opinionem Hncellij 
defendere nituntur ; dum metalla in fornacibus liquefacta argento viuo fimilia , & 
iulphureos halitus fpargentia contemplantur ; quoniam metalla neq; fulphur, neqj 
argentum viuum efle affirmandum eft . Hinc Auctor libri dc compofitione magni 
C lapidis prodictam opinionem faluare voiens,fcripfit metalla neq; ex fnlphurc,neq; 
ex argento viuo conftare, fed ex quadam fubftantia , qua: vtriufq; naturam partici- 
pat. Deinde animaduertit obferuandum efle fulphur putrefactum , quod in aerem c j jymicQ ^ 
attritum facile vertitur, quem poftea Philofophus argentum viuum nominat;quod opin ^ 
iuxta variam craffitiem , & tenuitatem, nec non doci litatem loci , in varias metal- F cir ~ a 
Iorum fpecies tranfmutatur. Hoc omnia Chymicorum nugamenta efie arbitramur, r 
primo, quia rationes illorum experienti? repugnant, dum pro comperto habemus m 
nonnullis fodinis aurum, & argentum generari , in quibus nulla penitus portio ful- 
phuris , vel argenti viui reperitur: deinde idem Jocus vtriqjnon poteftefte perac- 
comodus , cum natura fulphuris a natura argenti viui fummopere diferepet : pr?ter 
quamquod fi fulphur (vt aiunt) eft metallorum pater,non poterit ingredi metalloru 
mixtionem;cum idem duo munia fcilicet caufo efficietis,& materialis obire minime 
queat. Neq; audienda eft: eorum fententia, quo apud Albertum Magnum, attribui- 
tur Democrito , fcilicet metallorum materiam ex calce & lixiuio conftare ; nec mi- 
j) nus illius Gilgil Mauri pro materia eorumdem cinerem aqua madidum prodicatis: 
quamuis, fecundum aliquos, ipfe, poftpofito cinere fimplici ex lignis combuftis ge- 
nito, terram comminutam intellexerit. Quidam pro materia metallica ponunt aqua 
tenuiflimam,& candidiifimam cum terra pariter tenuiifima mixtam;ficq; non viden- 
tur recedere ab Agricolo doctrina; cum metalla inftar aquo vi ignis liquata fluant, 
& frigore denfentur , qui forte caufam materialem ad mentem Alberti Magni , hu- 
midum vnduofum fubtile , ficco terreftri attenuato, optime permixtum conftitue- 
re voluit. 
Bracefchus in Dialogo inferipto (lignu vito) de caufa materiali metallorum hoc 
protulit nimirum, ex terra & aqua fimul mixtis, & aduftis refultare chaicanthum, 
vitriolum vulgo nuncupatum, ex quo poftea tanquam cx materia prima ctmbla me» 
talla prodeunt>& hoc inde verum efle cofirmat,quia metalla foluta chalcanthi na- 
tura adipi icuntur. Imo Theophraftus Paracelfus in libro Auroro Philofophorimo, 
qiiem Monarchiam appellat/cripfit V itriolum pro cotcris nobile efle minerale, ve- 
A % latum 
Lib, J. 'de 
dMiner, 
Tratt, i. 
cap, 4. 
Lzb · $ * 
de ortu 
fuhter. 
Cdp,\i % 
