Mufaei Metallici Lib. i. 
iji 
Lanugo 
B 
A puri, pariter , & ex fulphure immundo, & terreftri refultare prodidit. Non eft igitur 
admiratione dignum, ii ferrum ferro percuifumfcintillet,cum id ex fulphure prodire 
quifqi nouerit. Habet praterea ferrum aliam materiam congenitam,qua? nullo modo 
comburi poteft : etenim obferuantur in fornacibus , in quibus ferrum in maffas com- 
ponitur, vapores quidam a materia ferrea exhalantes , qui in lanuginem parietibus, 
& te&is officina· adharcntem conuertuntuncui natura tantam vim prafcripfit,vt ma - f e m qua- 
gna ignis vehementia confumi nequeat . His ita conftitutis, nonnulli ponderantes 
ferri temperaturam, illud in caliditate , & ficcitate conftituunt,& ab hac lententia^ 
non recedunt Aftrologi, qui ferrum lub dominio Martis plaoeta? calidi,& iicci collo- 
cant. Pra?terquamquod experientia calidum ferri temperamentum declarat j dum ab 
j pfo fu perfl ua? ventriculi humiditates abfumuntur , & obftru&iones contumaces re- 
ferantur. Ex altera parte Galenus ferrum ad frigiditatem , &ficcitatem reducere vi- fJ p ^ 
detur, dum illud fubftantia? lapidea comparat, qua?ob frigiditate & ficcitate flabilis 
eft. Hanc poftea fententiam multi AuAores in medicina non proletarij fecuti funt;na me ^ caq ^ 
Conciliator ferrum frigidum pronunciat ,Iacobus de Partibus incommentarijs a,d 
Atiicena, ferrum frigidum, &ficcum declarauit,Manardus aquam chalybeatam, frK 
gidam , & ficcameffe ftabiliuit i immo multi alij hanc opinionem vno ore confirmare 
videntur. Quapropter ad conclliandostantos viros, qui de temperatura huius metalli 
varie fcripferunt, afferendum eft,iuxta dominium primarum qualitatum , ferrum re- 
frigerare , & ficcare, & quoniam nonnulla? portiones fulphurca? ab illo poffidentun 
ideo ijs ftomachus roboratur , excrementa in illo contenta abfumuntur , & vala ob- 
ftru6fa mirandum in modum aperiuntur. 
Cum igitur hoc metallum ex fubftantia terreilri, craffa , & combufta confiet , igni 
vehementer refiftit, & tandem mollefcit, & nonnifi vehementi flammarum incendio 
funditur. Quamuis autem natura tantam huic metallo congenucrit duritiam, nihilo- 
minus eadem natura aquam produxit, qua? ferrum abfq, difficultate erodit, qualis eft 
putealis in Cepufio Smolinitij,& eiufde conditionis eft Styx fluuius circa Theffalica 
Tempe, fiquidem huiufmodi aqua in vafis ferreis diu continerinequit, quin i piis ero J errum € ~ 
C fis effluat .Immo maiori admiratione dignum eft , quod animantes huic metallo fine rodens · 
detrimento: narrat enim Theophraftusin Syaro infula,expulfis incolis, ferrum a mu- 
ribus erofum fuiife , & nonnulli,referente Mizaldo , pronunciarunt, apud Chalybas, 
mures in Ferrarijs officinis magnam ia&uram feciffe. Hinc colligendum eft duritiam 
huius metalli nonefie adeo notatu dignam, quin manibus ferrum contoqueri polfit. 
Vidimus aliquos mira facilitate clauum ferreum confringentesffiumebant enim duas jp efr - e _ 
fafeias longitudinis trium vlnarum partim ex craffiori,& partim ex fubtiliori filo con- mam f us 
textas, quibus ita ferrum inuoluebanr, vt pars iubtilior clauum amplederetur,& tunc co „ tor _ 
iimplici manuum contorfione clauum in duas partes diuidebant. Denuo ferrum alias nuetur. 
affiediones patitur, primo candens malleo percuifum fcintillas emittit, qua? Nonio ' ' 
ftrkfttira? vocantur,& in excoctione recrementum, nempe fcoriam,velloppam reddit, 
qua? a Metallarijs, & a Fabris ferrarijs proijcitur . Hac autem eft illa materia, ex <^ua Materia 
Chymici lapidem Fhilofophorum conftare affeuerant. Poftremo rubiginem pagitur, lapidis 
a qua,tra<ft u temporis,prorfus abfumitur: iuxta illud carmen. ρΐήΐοίο - 
F errttjpo rodit ferrum , hp-numq··, teredo . pbicu 
Veriim quando a fanguine humano inquinatur, caleri hs,authore Plinio , rubigina- 
tur , & hoc vitium a ferro , ad mentem Phnij , arcetur gypfo , cerufa , & pice liquida. 
Pariteromne ferramentorum genus rubiginem non fentit,dum medulla ceruina, pin- . « 
guedine Felis,vel cerufa cum rofaceo mixta perlinitur.Stannumquoqrierrofuperin- 1 ’34· Γ · 
fufum effe&um, & affedhim rubiginofum impedit, fed cum ferro permixtum , ex fen- 1 
tentia Alberti, illud frangibile, & minime duCtile reddit. 
um 
D 
I | III ||| | || || f llfl 
V" 
SYM- 
