Fib. 4 · de 
mi ner. c. 8 . 
Fragor 
exrtnftro- 
ms F erri. 
Exerdt. 
1 79. 
Fer ?u fu a 
duritia 
cjuid pr&~ 
det. 
Exereit. 
102 . 
FMagnes 
in t.AFne m 
ris Ferri . 
P R Ο B L E M A T A.' 
E X varijs ferri affe&ionibus varia etiam dimanant problemata, & primo quaeri 
lolet,cur ferrum candens in aqua illico extin&um duritiam inflgnem acquirat. 
Refpodet prudenter Albertus Magnus id a calore pfoiienireaqua? frigiditatem 
fugiete j quapropter calor intimis ferri partibus occultatus humidum materiale con- 
fumit , & hac ratione maiorem ferro duritiam conciliat. Deinde quaeritur cur ferrum 
candefadum modico aqua? confperfum & malleo percuifum , multos crepitus emit- 
tat. Refpondendum eft id ex antiperiftafi, ob aquam admotam , oriri , tum exfuga_^ 
ignis intimas ferri partes petentis, & aeris ad extimas ferri partes exeuntis: aer enim 
ille , vi ignis , impulfus , inftar tormenti bellici , fonitum fundit: immo talis fragor ex 
ferro in aqua frigida extiricfta dimanat, qualis in nubibus ab exitu igneae exhalatio- 
nis obferuatur. Praeterea folent nonnulli inquirere caufam , propter quam rubigo P; 
iimplici vndtionc olei a ferro fegregetur. Aliqui Philofophirefpondentida qualita- 
te olei , & rubiginis oririjeum rubigo magnam ficcitatem,& oleum maximam humidi- 
tatem participet : ideoq; ferrugo ratione contrarietatis expugnatur. Autdicendum 
erit oleum ex duabus partibus, nimirum fubtilitate, & tenacitate conflare, cum ex ae- 
re, & aqua compofitum efle videatur: etenim in aqua Jocatum afeendit vt aer, 
aere defeendit vt aqua: quamobrem, ratione tenuitatis,inter rubiginem,& ferrum pe- 
netrans,&,ratione tenacitatis,diu ibi detentum, ira operatur,vt rubigo a ferro fe pare- 
tur. Ad rem quoq; nonnulli inueft igant, cur ferrum oleo, vel alia pinguedine perun- 
tftum ferrugine nequaquam vexetur. Huic quadi to Scaligerfatisfacere conatur: inquit 
enim harc duo, fcil icet oleum, & pinguedinem humori aqueo , & aereo valde opponi, 
ideoqj impediunt quominus ferrum ab his contangatur, rubigmetur,& corrumpatur. 
Amplius inquirunt ait j , cur ferrum a pyrite, vel filice ignem facile excutiat ; cum ta- 
men in reliquis metallis idem non contingat. Vt quaftioni fatisflat, refpondendum^» 
eft, ferrum fua duritia hoc molliri, cum iimilis in reliqua metallorum familia non in- G 
ueniatur. Pnuterquamquod pyritesalio pyrite adlus fcintillat, nam motu excitatus 
calor materiam fulphuream pyntibus adherentem inflammat. Immo ferrum alio fer- 
ro vehementer percuifum fcintillas edit ; cum & ipfum portionem fulphuree materie 
participet. ‘j ? * 
Alij rerum naturalium obferuatoresfympathiam ferri, & magnetismeditantes,pe~ 
tunt rationem, propter quam ferrum a magnete attrahatur. Verum Scaliger inquit, 
potius querendum efle ;non cur ferrum a magnete alliciatur , fed potius cur ferrum.^ 
fpontead magnetem currat, &rcfpondet id ferro contingere , quoniam omne appe- 
tens pro fua perfeclione femper aliquid defiderat ; vel uti membra in gratiam corpo- 
ree nutritionis alimentum attrahunt; & ficuti elementa extra naturalem locum pofita 
ad illum fponte fugere nituntur, vt ibi naturaliter conferuentur, & quoniam Magnes 
non eget pabulo ferri, ergo ferrum non attrahet, fed potius ipfum ad Magnetem, tan- 
quam ad matricem fuam feretur , cuius abditis primo rdijs perficitur: vnde Metallarij 
in mineris ferri Magnetem farpiflime inueniri fatentur. Tandem tanquam coronidem H 
addemus hoc problema a viris docftis propofitum , fciiicet , cur ferrum ferro confrica- 
tum, flante Borea ,fonum Aridulum, & vento oppoftto fpirante, talem fonum nequa- 
quam edat . Refponiio eft, quod fibilus ab aere celerrime moto prodit , celerrime au- 
tem mouetur, quando purior eft, fed puriflfimusa Borea, & non ab Auftro venit, quo- 
niam hic femper craiflor,& mollior eft: huius fignum inde colligatur, quia ferrum adi- 
pe linitum, vel aqua humefaftum pradidfum fonum effundere nequit. 
SIMV* 
