MufcEj Metallici Lib. Ii. 
209 
GENERATIO. 
In Ith. de 
Ortu fub- 
V AM VIS a Mundi primordio Summus rerum omnium Opifex eunda ele- 
menta , c ο n f e q u e n t e r q ff c r r a rn puram, & fimpliciffimam creauerit, nihilomi- 
nus Terra, de qua inprafentia fermohabetur,cum puritate, & /implicitato^ 
careat, continuam generationem fentit, quam diligenter inueftigare debe- 
mus.Georgius Agricola fcriptumreliquitTerramexlapidecalcario,interdumexlapi- 
de arenario, & quandoque ex Terreno generari,dummodo,per Terrenum, rnaiTaTerra 
ab omnibus confpec/a intelligatur. Hac autem generatio, iuxta mentem Agricola?, ce- tcr · 
lebratur , dum aqua pluuia lambens przdidos lapides ad aliquem locum concaiiumL^ 
peruenit, vbi facile fhgnat,fed, loco exiiccato , Terra ex hoc, vel illo lapide rciultans 
ibi religa obieruatur. Hanc Agricola* opinionem non omnino veram affirmamus;pro- 
B ptereaquod Terra in altiifimis montibus, vt optime notat Falloppius, generata illuc 
aliunde non trahitur.Iniuperin fibris montium, & laxorum materia terrea, &argil!ofa 
reperitur, qua? proculdubio ibi producitur : fententia enim fuit AriftotelisTerramVb Ltb, q, me- 
exhalatione lubterranea prodire, cum talis fumus, ratione cuiufdam vaporis aquei,c5- icor, cap.%. 
crefcensmod0inhac,mod0 in illa parte Terram procreet. Ha?c fententia videtur de- 
fumpta a Platone in Timeo, vbi contemplatur Terram a calore exagitari, ficq; Terrae 
tenuior fada exhalationem de fe mittit, qua? afccndens vapori aqueo mixta in Terram 
glutinatur , & hac ratione Terra? generatio in montibus conferuatur . Quamobrem du- 7crr ^gene 
plex Terra: generatio manifeftatur. altera iuxta mentem Philofophorum , altera pro- ratl ° du- 
cedit ex mixtis per putredinem, in fimum, confequenterqtie in Terra conuerfis,aut pe- fl ex ' 
det ex lapidibus Solis calore concoctis,& imbre folutis,ficq;montes lapideipaularim 
aftu , & pinui js in Terram foluuntur. 
Cum hadenus de vniuerfali Terra? generatione ferino fit habitus , iam explicandus 
erit modus, quo variaTerrarum fpecies diuerfis qualitatibus inrer fe diferepantes gi- 
C gnantur: quandoquidem alia? funt candida, alia* rubra?, & fic deinceps vario colore re- 
ferta, alia?funt pingues, ali* macra?, alia? igni refiftunt,ah‘a? incendijsceduut, alia* den- 
fa?,rara?, dulces, 'acres, & amara,& tandem alia? varijs qualitatibus inter fe diftin&a? ob- 
feruantur. Itaqi harum Terra varietatum generatio breuiter ex Theopra fio colligenda 
eft. Prima caufa pendet ex materia, nempe ab exhalatione calida, & ficca , qua* vapori Ιηί $ ία Ρ- 
aqueo copulatur, vt paulo ante fuit explicatum. Huic additur caufit efficiens exhala- 
tionis, deinde ccfideranda funt media, per qua? exhalatio tranfit i fiquidem eadem lo- 
ca femper non penetrat. Item ratio mixtionis efi: perpendenda, qua? ab exhalatione, & 
vapore conglutinante naicitur . His addamus tanquam coronidem caufa m varietatis Efficiens 
Terrae efficiens Terra*, cum hoc efficiens duplex confiituatur, alterum , quod a Terra_, dmlevfui 
exhalationem elicit, alterum, quod ab exhalatione eleuara Terram generat. Exemplo p 1 ' " ‘ " 
id facile manifeftari potefl: , nam in Terra vifceribus puriffima , & fimpheiffima Terra, 
& in illius i upcrficie Terra minus pura contollitur : vtraqj colore exagitata exhalatio- 
nem emittit, quatranfiens per cauernas Terra, varias Terra fpecies producit . Primi- 
^ tus ex fumo eleuato a Terra purra gignitur Terra candida , & ex furno eleuato a Terra 
impuriori fpecies Terra impuriores emergunt . Immo fi calor fubterraneus has Terras Terra can· 
exagitans a iulphure vel a bitumine fcuearur, tunc terra minus pura, & nigrior rcfulta- did& gene- 
bit. Praterea afiringens Terra generatur, fi made /acta fit antequam calor illam mul- rat * 0 · 
tu concoquat, vel fi Terra aliquem fuccum aftringentem,vt aIummofum,combibats ve- 
luti Terra euadit acida, quando acido fucco imbuitur. At humor dimanans ab aqua in 
dulcedinem, & qui ab aere in pinguedinem tranfit : verum fi pradi&a Terra* in fubter- 
raneis Jocis calori copulentur, depofita dulcedine,falfedinem adipifeuntur, & vlterius 
fi virtute alicuius incendijmagis alterentur, infignem amarorem acquirunt. Demuai_* 
Terra? ex rebus cremabilibus orta·, veluti ex laxo calcario , glutino ia?, vt omnes Creta- Ten\<> pw- 
rum fpecies, euadunt , ex rebus autem non cremabilibus genita?, minus cohaerentes , & 
arenolo? fiunt. Poftremo ex animalium & piatarum putredine pingues Terra refultant. ώ ^ ^ ^ 
dif- 
