Muiaci Metallici LibJlL y.y 
Semina "vidi equidem multos medicare ferentes > 
Et Nitro prius , & nigra perfundere amurca . 
Verum non efculentis,fed etiam potulentis, & potiifttmim vinis Antiquitas Nitrum 
permifcuit. Hodie in vinis,& alijs potionibus refrigerandis Nitro vtutur. Scribit enim 
Langius, diebus canicularibus , vafa oenophora in labro aqua frigida pleno dic collo- 
canda, deinde Salpetra?, vel Nitrum illi e ite infpergendtim, quoniam prius aqua, dein- 
de vinum magna frigiditate imbuentuivHanc autem refrigerandorum potulenioru 
inuentione Nitro fa&am ab operibus chymicisproculdubiodimanafie credimus: nam 
Chymifta?, qui fa?pe fepius Nitro in aquam proie&o vruntur , c-utn illa lufto frigidio- 
rem obferuafient ; hinc tale refrigerandi ingenium fumpieriint. Praterquamquod liuil 
toties cbieruatum eft:, aquas naturaliter falfas,.& nitrofas, a?ftiuo potiflirnum tempore, 
ex alto cadentes, frigiditas mirandum in modum reddi. Quamobrem Blaftusde Villa- 
franca hoc opus duobus vafis, & Nitro diligenter peragit. Aquaiin vafecauo pofita? 
dua? partes ex tribus Nitri vocati permiicetui rdeinde fubito aliud vas fphericum vino, 
vel a lia re potulenta plenum collo oblongo, & orificio obthurato, motu vniformi con- 
tinuo,& lento, eodem femper verfus,per illam aquam niu>atam, manu circumfertur, & 
paulo po-ft circulatio vafis acceleranda e fi, & poli: quam Nitrum inaqua fuerit diifo- 
lutum, reliqua tertia Nitri pars aqua? permifceatur,non vnico tra&u, fed primo media, 
& paulo poft alia pars media, & vltima aqua? addatur: fic enim aqua maiorem frigidi- 
tatem acquiret. Proportionem ponderis vocati Nitri ad aquam hic author debere e fle 
iubquadruplam exiftimat. 
Rationem vero naturalem huius efferus , cur fcil icet Nitrum aqu^ permixtu ieftiuo 
tempore illam refrigeret, hanc potiffimam eife arbitramur, quoniam Nitrum calidum, 
&ficcumeft, deinde aqua fumme frigida, & humida exiftic: ideoq;ex his fimul copula 
tis aditionem, & pailionem prodire neceiTe eft, fi veritatem Ariftoteles eft aifecutus,qui 
aliquando fcripfitduo corpora naturalia facultatibus oppoiitis referta, abfq; mutuae 
eorumdem a<5fione 3 & paffionefe contagere haud quaquam polle. Non eft igitur miran- 
dum, fi aqua in Nitrum agens fefeper antiperiftafim vniat,& frigidior reddatur, & 
viciffim credendum efi: partes edam Nitri interiores multo calidiores fieri.Quocircu_j» 
vas continens aquam , Nitrum magnam frigiditatem rebus potulentis in alio vafg λ 
locatis communicare poterit . Hunc aurem e ficetum alio expedimento ftabilire poftu- 
rnusj quoniam, a?ftiuo tempore, vulgares homines, abfque vlla Nitri mixtione, fcdfolo 
m^tu circulari potum in aqua refrigerant ,du$i: vafi aqua pleno ampulas vitreas vino 
plenas imponentes,^ circumferentes, breui temporis f patio potui frigus impertiuntur. 
Hoc a nulla alia caufa prodire poteft, nifiab excitato calore propter motum j quamob- 
rem aqua per concentrationem frigidior euadit. 
L. i dicor» 
I nuentia 
vim refri- 
gerandi . 
In L.CMet . 
refrigj/w. 
Dofs Nitri 
in vino re- 
frigeranda 
Lib. j . de 
G en, (f 
Corup,atp . 
2 . 
VSVS IN VARIIS. 
OLEBANT Antiqui Aphronitro , quod reliquis Nitri generibus erat purius, 
in balneis quotidie ad detergendas fordes adhibere id nobis infinuauit Arifto- 
phanes in Ranis, quando illud inter iinegmata balneatorum recenfuit,cuius ver- Lib.i. cap . 
fus fuperius recitatiimus. Quinimo olim Virgines, & cetera? etiam mulieres non modo de Terra 
in balneis, veriirn quoqs in fucis ad faciem pra?cipue tergendam Nitro vtebantur. Hu- Cimolia , 
ius meminit Ouidius in libello de medicamine faciei, quando fic cecinit» 
r Nec ceruffz tibi , nec Nitnfpuma rubentis 
Defit» 
Nili quoqj aren^tninutifiim^,quia erant nitro fa?,ad dealbada corpora paleftra?,Pa- 
trotio Neronis Principis liberto aduehebantur , vt autfior eft Plinius, qui aliquando 
Ctiara fcripfit maculas veifrum a Fullonibus elui lixiuio, & Nitro ,& ab Infedforibus 
cum eodem lanam in aqua coqui,vt colores facilius fubiret. Deniq; tantam abftergen- 
di facultatem Nitrum ob continuum vfum poifidebat, vt abierit in prouCrbium apud 
Prifcos.y/Z^ caput ore laeseris Nitro. Quando fignificare volebant, in rem vilem, &fordi- Adagium * 
dam, multos fumpt us non efie impendendos. Hyalurgi fuum habent Nitrum, fine quo 
arena non glutinaretur in Vitrum, olim Nitro Aegyptio vtebantur , fed , v/6fkns tem~ 
E c % pori» 
