Mufei Metallici Lib. III. ^ 
alia demum, inter has, medium coloris, & bonitatis Jocum occupat ; 
Chryfocolla faditia duplex conftituitur , altera fiebat ex natiua dura , deinde Jutea 
herba tingebatur: idcirco herbacea nominata fuit, necnon οροβι 7u 3 ab erui colore aut 
potilis quia 3 in fiar granorum Orobi, formaretur . Huius conficienda? rationem Plinius 
aflignauit,qua Pibores vtebantur, hodie hac caremus. Altera fabicia Santerna a Lati- 
nis fuit appellata, qua?, ad mentem Plinij, cypria a’rugine,& pueri impubis vrina, addi- 
to Nitrp, temperatur , & cyprio a?re, cyprijiq;mortarijsteritur . Galenus vero hanc ex 
a?rugine, & vrina tatum componi fcripfit. Id autem genus a Diofcoride in genere erugi- 
numreponitur, eoq; aurum ab Aurificibus ferruminari traditur i & alio in loco retulit 
parari ex vrina pueri impubis, & cyprio ere ferrumen auri (i m τ« χρυσία xoMu ) nulla 
Nitri mentione facta. Eft etiam aliud hLtick Chryfocolle genus e nitro confebuin^ 
quod tamen nihil a?rugini$ continet: hoc hodierni Aurifices, loco Chryfocolla?, vtun- 
t.ur , Boracem Barbari nuncupant , & inter Nitri genera a nobis fuit memoratum. 
Varius Chryfocolla: apud Veteres fuit vfus, primo ad aurum glutinandum, vnde_,? 
nomen fibi comparaui , deinde ad pingendum , & tandem ad medicandum , Vis enim 
illius aftringens, calefaciens,& an dl h.n eft,debetq; in eorum numero medicamentorum 
collocari,qua?, in modica quantitate fumpta, vomitum prouocant, & in maiufcula do fi 
interficere poliunt. Demum olim in i pe&acul is ChryfocoJIam fuiife adhibitam, autbor 
eft Plinius, qui aliquando protulit ha-c verba. Vifiimqi tam eft, Neronis Principis /poBacu- 
lis , arem Circi Chryfocolla l fer ni , cum iffe concolori panno aurigaturus effit , introduci a Opificum 
turba. 
DE CiERVLEO, QVOD CYANON 
Graci appellant. Gap. VII], 
aEQVIVOCA, SYNONIMA, ETYMVM: 
JEK V L E VM, quafi Ca?luleum ( iemulatur enim colorem cadeftem) 
quod Gra?ei zwqv vocant. Apud Arabes vocabitur Lazuli, quoniam 
hac voce colorem ca?ruleum indicant : vndefortaifis prodit Azunm a- 
pud Italos, quo fimilem colorem fignificant, & quoniam hoc genus co- 
loris tranimareadnos aduehitur: propterea vulgo Azurum vftramari- 
num nuncupatur : fuccus eft concretus Chryfocolla? adeo affinis, & co- 
gnatus;vthiduofuccifa?piiTimeiimul nati, & concreti, vni, eidemque materia? me- 
tallica adherentes in fodinis inueniantur . Immo quandoq; alter horum iuccorum>_«s> 
alterum incluium complebitur s vbi modo plus Cerulei , modo plus Chryfocolla? con- 
creuiife videtur. 
Atquonianr^aVy apud Gra?cos varia figuificatalegetibus obfcuritatem parere pof- 
funtjnos in prefentia hanc equiuocationem explicare decreuimus Primitiis Cyanos 
eft floris nomen in Agro Frumentario nafcentis , quem Herbarij Italici Greculam vo- 
cant, quafi infinuare velint hanc plantam non vulgari , fed greco nomine fuiife dona- 
tam. Cyanos quoq, apud Ariftotelem, eft nomen illiusauis, quam multi Paffcreni _.9 
folitarium indigitant. Hefychius xwov aquam marinam, tanquam ceruleam exponit. 
Sed,quod maiorem nobis parit difficultatem, eft alia duplex huius vocis fignificatio. 
Etenim Cyanus vocatur ille fuceus in metallis concretus ca?rulei coloris,d c quo in pre» 
fentia nobis habetur fermo,necn6 Gemma,feu lapis ab hoc fucco valde d iuerfus: q ua- 
re, vocis Cyani non intelleba homonymia,multos in errorem induxit, qui fuccum huc 
cum gemma, vellapide confunderunt. Notandum eft igirur Cyanum eife lapidemau- 
reisaliquando arenis confperfum , Arabibus lapidem Lazuli nuncupatum jeife quoq>. 
fuccum metallicum, de quo in pr ademi agitur. Plinius hniufmodi fuccum latina voce 
Caruleu, Gemmam vero, feu lapidem,feruata dibionegra?ca,Cyanon cognominauit. 
Ideo funt hallucinati , qui Plinio, his duabus vocibus, vnam, & eadem rem intellebam 
fiiiife crediderunt. 
Nam 
Herba lu- 
tea. 
L,b - Sjj· 
cap. 5 . 
Lib. 2.cap, 
y Ji 
dc Vrina. 
✓ 
Lib. 33. 
"/•5· 
Cyani aqui' 
uocatio . 
Gracul lj 
herba. 
Cyanus e fi 
lapis Laz,u 
11. 
Lib.33.ca. 
12. 
