Lib. 6 . de 
nat. rer . 
In 
nat.fofsil. 
Cdeftis i- 
gms alime- 
tum quale . 
Z/^. 2. 
cauffubter* 
Loco at. 
Lib g e Me- 
tam* 
380 Vlyfiis Aiidrouandi 
paratio fiat: fiquidem nigrum, fordidum,& vitiofum , quamquam magis ponderet, ei i 
tamen nigrum, & fpledidum prfponit. Illud igitur, quod fa?piusobicruauimus 5 & quod i 
in Mufa?o publico cuftoditur, omnibus notis,defcriptioni Diofcoridis reipondeti cum : 
terfiffimum iit, colore nigro ,&tanquam purpura niteat ,digitifq; contritum facile te- 
ratur, & diftoluatur, & odore iitgraui. Idcirco Lucretius huc refpiciens fic cecinit® 
Non ne vides etiam terra quoq ; \ftdphurinipfa 
Gigni er f & utro comrejccre odore bitumen ? 
Praeterea eft ponderofum,& igni admotum facile flamma concipit. Id non fuit igno- 
tum Horatio, quando fcripilt. 
Cum non amore meo de flagres vti bitumen. 
Hinc nonnulli Bitumen fpeciem Naphtha? conftituunt j cumha?c eminus etiam ignem 
femper attrahat. Verum totum oppoiitum dicendum eiTe arbitramur ,nepe Naphtham 
inter fpecies Bituminis eiTe reponendam . Eft autem omne Bitumen pingue , & ad eius 
temperationem, annotante Agricola, aer, & ignis concurrit : quapropter facile accen- 
ditur, & tantam ad ignes propenfionern poftidet. Immo Bitumen ac ce n fu m affufaaqua 
magis ardere traditur. Hinc colligendumerit perpetuitatem incendiorum fubterraneo- 
rum multisin locis a Bitumine pendere, cum huiufmodi loca, cadentibus pluuijs, magis 
confiagrent.Ideo,qui artificialesfabricantignes,vt in aquis mirabiliter ardeat, his, te- 
fte Agricola, aliquid Birunqnis permifcent; cum affe&io ha:c propria fit huius fucci co- 
creti pinguis, vt aqua inflammetur , & terra , vel puluere extiitguatur ; quemadmodum 
Pliniusde Maltha fpecie Bituminis pronunciauit. Accenditur autem aqua, quia irrita* 
tiirmagis, quam vincatur. Huius exemplum habemus in oleo, quando id in fartagine 
adeo ferueqvt combuftioni fit proximum, cui fi portio aqua’ inftilletur, illico flammam 
concipit, cum aqua fuperinfufa calorem augeat, & antiperiftaficn faciat , vt calci con- 
tingere obieruamtis. Carteriim fi addantur,qua? familiaria fint,veluri ter ra,& puluis,qua? 
ficcitate cum ignibus conueniunt, tunc fucci pinguesaccenfi ftatitn extinguuntur. N011 
foium igitur Bitumen , vt expofuimus , eft ignea? natura? ; verum quoq; carleftem ignem 
nutrire perbibetur,dum in campo Sennaarfrequentiifima fulmina caduntjcum ibi mul- 
ti fontes, & putei Bituminis inueniantur, ex quibus copiofi vapores Bituminis eleuati ( 
fulmina, praTertim lapidea, in aere producere feruntur. Idqj ex odore colledforumiti 
illis locis vnicuiq j arguere licet , quiaodorem bituminofum naribus communicant. 
Quamuis autem Bitumen ex aerea, & ignea materia integretur, & aqua?bituminofa?j 
tefte Agncoia,pifcibuscareant: nihilominus eundis viuentibus,veluti Sulphur non eft 
adeo inimicum, quoniam (fi Plinio fides eft habenda) Fraxini ,&alia? planta? iuxta 
fontem Bituminis virent. Oppofitum tamen de locis Sulphureis eft pronunciandumqin 
quibus halitus Sulphurei omnibus viuentibus perniciofi , & dektcrij eiie feruntur. 
Eft pra?terea Bitumen alia proprietate affedum, vt in aquisfemper aicendat,illifq; 
fupernatet, dum lubftantia pingui aerea , & ignea maximeconftet . Cum igitur facile 
partes fuperiores petat, aqua? bituminofie,authore Agricola , i unt vitanda? 5 propterea- 
quod poffint homines in furorem pellere . Immo aliqua portio Bituminis potionibus 
aqueis permixta, inftar vini inebriare foiet. 
Eft quoq; Bitumen lentum ,& tenax, & mollitie adeo glutinofa refertum , vtafe in- 
uicem difficillime feparari poifit. Quocirca Ouidius in hocfenfu ita eft locutus. ] 
Vlue tenax grauida manat tellure Bitumen. 
C^uamobrem afferes, aut ligna Bitumine illita nec vermibus exeduntur, nec ardore Solis, 
nec ventorum flatibus, nec aquarum violentia diffoluuntur. Ideo,ob hanc infignem te- 
nacitatis pra?rogatiuam, rebus diuturnitatem pra?ftare poteft. Tandem vim difeutiendi, 
emolliendi, & glutinandi medici authores illi attribuunt. 
DlFFERENTI/E, ET LOCVS. 
M VLTI med itantes Bituminum varietatem, primo illud in durum, & liquidum 
diu tferunt. Hoc in aquis produci, illud vero,nempe durum,in terra generari 
affeuerarunt, & forfan erit illud , quod Theopompus picem folfilem nuncu- 
pa u it. Immo hodie Veneti js venditur Bitumen pici adeo fimile, vt vix vllo modo ab ea 
. : ' diftin- 
