Mufei Metallici Lib.III. 
381 
Triplex 
Bitumen» 
didingui poifit . Bitumen autem liquidum efle colamen Bituminis , & Naphtham af« 
ifirmaut.Deinde Agricola denfum Bitumen in candidu, nigrum, & flauu diftribuit,qua? Lib.i.dt 
differentia, ex aliorum etia lententia, in liquido Bitumine obferuatur; cum modo can- cau f,fubter 
dldum, modo nigrum , & modo citrinum aquis fupe natare confpiciatur. Idem Agri- 
cola vnicuiq; differentia fuum odorem affignat, quia Bitumen candidum odore iucun- 
do,& nigrum odore graui refertum diuulgat ;cum reliqua differentia? medio modo fe 
fc habeant, dum odorem myrrba? fpirare folent.Brafauolus autem, generaliter loquen- 
do, odorem Picis fimiJem , Bitumini attribuit. Item Agricola faporem etiam in Bitu- 
mine, fed potiflimum in Succino meditatur, vt fuo loco exponemus . Tandem, ratione 
loci natalis, varietas in Bitumine obferuatur ; dum alibi fluit frigidum , vt in nonnullis 
Germanis locis, alibi tepidum, vtad Nympha?um,& denique alibi calidum , vt in lacu 
ludea? nuncupato Afphaitite. Pmerea non erit abfurdum Bitumen in natiuutn, & fa- 
dicium didinguere : quandoquidem Plinius fcripfit, apud Gallos, violentia ignis ,Bi- Lui^cAp» 
itumen ex Betula arbore dici folerc_,9. . iS% 
Ca?terum, vt melius legentium mentibus differentia?, & loci natales Bituminis inh£- 
reant, ad loca redius enumeranda, & differentias diligentius examinandas pergemus, 
qux licet varia? fint, nos tamen , breuitatis Audio , triplices tantum conft ituemus j quo- 
niam illas partim a fubflantia, feu confidentia, partim a colore , & partim a loco defu- 
memus. Differentia confidentiam rcfpicientcs partim ad liquidum,& partim ad craf- 
idim Bitumen reducuntur. Liquidum plerumq; in aquis, nempe in fontibus, vel lacubus 
ireperitur, quale ed illud a Diofcoride propofitum,quo Agrigentini in lucernis, vic 
olei, vtebantur. Notandum tamen ed, nos in praflentia liquidum Bitumen nontairn^ 
duro, quam craifo opponere j cum omnia Bituminum genera , primum mollia fint, qua? 
Idum ab aquis eximuntur, paulatim, exhalantibus tenuioribus partibus, durefeunt. Qua? 
crafla funt, maiorem limi copiam participant, atqjmirorem terrena fubftantia? quan- 
titatem habent admixtam, quale ed illud omnium pra?ftantiifimum , quod Iudaicun-L.^ 
nominatur: hac de caufa apud Plinium limus nuncupatur, & in Paledina,neinpein Ma- 
ri mortuo inuenitur. Quod extra aquam in duritiem concrefcit,fofliii nigro non eft ab- 
fimile, & carbonis lapidei colorem refert . Huic fimi 1 e in Agro Neapolitano produci- 
tur, quod ita crafium aliquando e fontibus fluit , vt limus ede videatur . Id dum aquis 
adhuc innatat, molle ed, exemptum autem paulo pod ficca pice durius euadit. in Al- 
pibus etiam Heluetiorum Bitumen quoddam nigrum reperitur dmile lignis arborum^» 
bituminatis, veluti & in tradu ilio, qui cd inter Egeram, & .Culmum , vbi interdum Bi- 
tumen nigrum, & durum colligitur. Sed pra?dantius ed circa SathelamPagum,crufla- 
ceum enim eft, &leue,necnonaccenfum flagrat, & copiofum vaporem emittit: deinde 
j· partim ed pyritofum,& partim fruda pyririsa?rofi repradentat.Hodie quoqi generatur 
i Jn Zelandia , vt author ed Leuinus Lemnius, quadam concretio Daim vocata , ex qua 
Indigena? tanquam ex fodinis glebas nigras, & pinguedine imbutas eruunt, qua? accen- 
fa?tanquamceipites calorem ingentem excitant. Hoc proprie illius generis efle credi- 
mus, quod Plinius terram vocauit, quando Bitumen non liquidum in terram, & limum 
diftinxitfecunda differentia BiruminiseA, qua? a colore defumitur. Etenim omne ge- 
nus Bituminis colore nigro refertum efle videtur , quale ed , inter ca?tera , quod ex lu- 
^da?aad nos affertur, deinde illud, quod, ex relatione Nicolai Monard is, in Cuba infu- 
la, iuxta litus Maris, ex quibufdam fontibus dimanat, necnon aliud, quod V irgilius in 
Georgicis nominauit. 
ScylUmq\ Helleborofj ; ξ, rimes , mgrumq\ Bitumen . 
Idem ed, de quo Claudianus Poeta loquitur hoc verfu. 
Sulphure carulco, mgrocfy Bitumine fumat. 
At fi aliquando contingat, vt Bitumen medio quodam colore refertum inueniatur, 
dicendum erit huiufmodi colorem , aut tradu temporis, aut ex permixtione alicuius 
materia acquifiuiife:qaandoquidem.,a?tatecolor ille ater Bituminis euanefcere poteft. 
Hieronymus Benzonius, qui noute India? hidoriam diligenter exarauit, reperii i retulit 
in Peru Bitumen rubicundi co!oris,quo Incola? illarum Regionum faciem fuam tingunt 
fortaifisvt pulchriores euadanr: quemadmodum nodra? mulieres alumine plumeo , ad Bitumen 
venuftatem fuum vultum tergunt , ficuti & Britannos olim fecifle .legimus , qui Glado, ^ 
nimirum Ifatide totam faciem imbuebant, vt horribiliores in bello viderentur. Scribit 
etiam 
Bitumen 
durum , & 
nigrum in- 
dar Carbo- 
nis» 
Lib.% 5 . ca, 
24. 
L.^Oeorg» 
