Oleum Me- 
de* e. 
Lit\ 15 · 
lelh arniq. 
CAp % 1 $. 
In Itb. de 
Aquis tb er \ 
. 5 . 
Naphtha 
aHa mm - 
iisZibu* 
V 
JSfaphthd 
rufa cali- 
dior* 
390 Vlyisis Aldrouandi. 
affiftentknnlatfione totum putei te&um in aera eiecerit. Cognita igitur hac Naphtha 1 
natura ,Albcrtusnarratqua;dam miracula apparentia, & Prifcisfuifle patrata , dum ad 
tempora hominum hoc liqUore inuda mnis fuppoficusiurfum ferebatur. Eft enim tam 
adiuantisnaturavvt vetufftis Nicandri §choliaftesfcripi r erit,fi Naphtha perundi , vel 
veftcm hoc liquore fa;datatngeftantesaduerfusSokm fteterint,ceuigne inflammati 
abfumuntur.Eritfortaffis Naphtha illud Medea’ oleum a Gi^cis tantoperecelebratum, 
quo Creontis filia fuit concremata, dum ad arasfacriflcatuM ;iccedcms,coronahuiuf- 
modivnguine linita , quam geftabat ignem rapiente, illicoconflagrauic, quamuisalij 
voluerint hoc Medea pharmacum , quod flammis admotum cito ignefeebat, conflare 
( referente Rhodigino) ex Sulphure,& liquido Afphaito , quod Naphtha nuncupatur. 
Naphtha quoqj vires exurentes Luculli exercitus Trigonoccrta oblidentis expertus 
cft : recitat enim Dion in Pompeio hac verba , Barbari namq; eum grauibus incendijs 
affecerunt, non folum coniedis telis, fed etiam Naphtha, quam tormentis quibufdatn 
emirtebantjadditq; Naphtham ex genere Bituminis efle vfqj adeo ardentem, vt omnia, 
quibus adherefeit protinus exurat. Huic infortunio obnoxij etiam fueriit milites Seue- F 
ri Imperatoris, in obiidione Atra 1 , ex eodem Dione in Seuero ,d-am Naphtham in eos 
proiedam fuifle feribit , qua milites omnes, quos attigit, conflagrarunt, quoniam a 
rebus humidis facile non extinguatur. Id etiam exemplo Magni Macedonis conflat, 
quem plutarchus, & Strabo prodiderunt, experimenti gratia , in balneis, puero Naph- 
thamaffundi &lucernamadmoueri cura fle , eaq; de caufa puerum ita ignitum efle fa- 
dum, vt plancinterijflet,niiiminiftri multaro affundentesaquam, incendium fuperaf- 
fent: etenim modica magis ardet . Quapropter Strabo alumine, ctmo, & vi ico, Solitius 
vero proiedo puluere Naphtham accenfam faciliusextinguipronunciarunt.Quinimo 
animaduertit Failoppius guttam Naphta? in aqua accenfam diutifflme ardere, quod 
nullo modo contingere pofler, n ifl pabulum illius flamma; augeretur ratione humidita- 
tis aqua:, quam Naphtha attrahens in fui naturam conuertat . Niii velimus aflerer e j» 
Naphtham in contraria materia relidentem non ita facile in euaporationem abire^, 
confequenterq, illius ignem ibi diutius perdurare. 
AmpliuS in qua cumq; Naphta Bciiovmts hanc proprietatem obferuauit,vtcu aqua G 
falfa femper a fcaturigine prodeat . Id autem plerumq, -contingere huic Authori con- 
cedimus, non tamen perpetuo id verum efle confpicati fumus, dum montem Zihinm .« 
Agri Mutineniis hoc Bituminis genere celebrem inuiferemus. Quandoquidem in fonte 
nouo ab Incolis ita vocato , huiufmodi liquorem pinguem , nulla admixta aqua , obfer- 
uauimus. Nam vnde Naphtha cum aqua ia lia prodit, inde etiam Sal Naphthicus, vel 
fponte concrefcit, vel arte paratur . Huc fpedat fententia Herodoti icribentis circum 
Sufas bituminofum inueniri puteum, ex quo triplex rerum genus, nempe Afphaltum_*, 
Sal,& Oleum hauritur . 
Infuper animaduertendum cft, omnes Naphtha ipecies non efle einfdemnatura;: fi- 
quidem Naphtha alba ex fonte nouo montis Zibij dimanans,non vt cetera fpecies,vna 
cum aqua falfa, fed fola colore candido ex terra argillacea, & cinerea egreditur: dein- 
de hac peculiari proprietate gaudet, vt, vrgente gelu, aliquo modo concrefcatjqua; af- 
fectio CcTteris fpeciebus minime contingit. Quinimo fi huic quarta pars Naphtha- rufa 
admifeeatur , qua vna cum aqua falfa a fcaturigine promanat , nullo modo congelabi- JH 
tur. Huius autem proprietatis caufam diligenter rimari oportet : quandoquide Naph- 
tha potius prodiens a Fonte cum aqua, aduentu frigoris, ob humorem aqueum,aftringi 
deberet. Quare, in foluenda hac difficultate, primo non eft afferendum Naphthan^-» 
cum aqua fcaturientem citius gelafcere poife; cum ha;c duo taquam etherogenea, nun- 
quam re vera commifceantur: aqua enim grauior imu petit. Naphtha vero aeris,& ignis 
particeps, aqua; fupernatat. Immd tantum abeft, vt ob aqua; praflentiam congelari de- 
beat, vt potius contrarium contingat. Nam cum ha?c aqua fit falfa, propter caloreni__9, 
nunquam gelu conftringetur. Huius exemplum in aquis marinis habemus, quas propter 
falfedinem calidas, rerum naturalium periti, quocumque aduentante frigore , minime 
denfari pofle aifeuerant. Naphtha vero alba, qua; fine aqua a fcaturigine emanat, fri- 
gore concrefcit, quoniam ceteris fpeciebus temperatura eft frigidior. Primitiis expe- 
rientia id nobis roanifeftat ,cum in frigidis affeCtibus fuperandis Naphtha rufa long£ 
fit ineificacior. Namque fi facultas a qualitate prodit, necdfario concedendum erit, 
Naphtha; 
