Mufei Metallici Lib. III. 391 
■ Naphtha? alba? calorem efie inferiorem, dum illius facultas, in expugnandis aegritudi- 
nibus contrarijs ,efl imbecillior. Praterquamquddcoloralbus huius Naphtha id no- 
bis infinuat: albedo enim a multo aqueo humido pro ficifcitur , & color rufus magni ca- 
loris, & exuperantis eft indicium. 
DIFFERENTIA 
Lib. l. caf. 
S VN T qui Naphtham in naturalem, &fa<ftici a diftribuant, quoniam hanc ex Bi- 
tumine, virtute ignis, exprimi poife opinantur: aut quia/ecundum aliorum men- 
tem , in Meiia ,ex herba quadam paretur. Nos autem hanc non inquirimus, fed 
natiuam, qua? generatur ex Bitumine, in terra, & montibus naturaliter accenfo, tenuif- 
fimis eius vaporibus furfurn cleuatis, & ad frigidiora faxa in tenuem liquorem veluti 
oleum refolutis, qui deinde per meatus iubterraneos , e montibus , more fontium , fca- 
> turiunt. Quocirca ex craifo , & terreftri bitumine Naphtha craffa , & ex tenui , & puro* 
purafimiliter, & tenuisgeneratur* Diofcorides igitur duas Naphtha differetias, nenu 
pe candidam, & nigram agnouit . Sed Poifidonius Naphtham candidam, Sulphur li- 
quidum ignis rapaciifimum , nigram vero bitumen inftarolcieiTcexiftimauit. Pariter 
Strabo , authoritate Poffidonij fultus, apud Babylonios collocauit quofdam fontes 
albam Naphtham fundentes, alios vero nigram producentes, qua poffea Indigena? in 
lucernis vtuntur. 
Nuperi vero Authores differentias multo plurcs cognouerunt. Idcirco vna cum Bcl- 
lonio tres fpecies, nimirum nigram , albam, & rufam eife ftatuemus . Prima tamen eft Nafbtki 
craflior 3 &fatidior, cum alia duafpecies,inftar aqua, fint liquida , & inter has, alba ed triplex. 
eft odoratior. Variant quoque ratione loci: quandoquidem Italica in fuo fonte nonj 
flagrat, quod pra?ftat Babylonica, fi Plutarcho, in vita Alexandri, fides eft adhibenda. 
Iam memorare libet illas Naphtha? differentias, quas, progreffu temporis, obferua- 
uimus. Prima fuit Naphtha rufa (hoc nomine, flaua quoq; &citrina intelligendaeil) 
Z ex monte Zibio AgriMutinenfis,necnon Naphtha alba ex eodem monte allata. Iteni_a 
confpicati fumus Naphtham , qua in Agro Parmenfi fcaturit decimo lapide ab vrbc 
diflante. Pariter vidimus Naphtham nigram in deferto Arabum natam. 
L O C V S. 
A G Y R T , feu Circumforanei Naphtham, vel Petroleum in foris venale ex- 
ponentes, cum perpetuasagitentnugas, circumflantes vaniflimis commentis 
decipientes, Jocum natalem huius liquoris, fepulchrum alicuius Sa&ieffe pro- 
mulgant. Cum potius afferendum fit Joca incendijs vexata, quantitate cuiufcumq; fpe- 
ciei Bituminis redundare. Nulla enim terra pinguis, iuxta fententiam Agricola, pra?ter 
Sulphuream, & bituminoiam , ardefcit . Huius conditionis funt Aethnas , Chimera, & 
V efeuius montes , necnon multa alia Joca in Italia , ex quibus perpetua? flamma? etncr- 
D gunt. Caterum a remotis partibus exemplum petere non debemus , cum anno proxime 
elapfo quadragefimo fexto poft milJefimum , & fexcentefimum , menfe Maij, conquaf· 
latio Pagi F^Vnunajpathin extremis finibus Apulia ad mare Adriaticum, Dalmatiam P^gi Velle 
verius fiti, id nobis manifeftet; quandoquidem propter horrendos teir^motus, necnon nuncupat. 
incendia fubterranea, domus fere omnes, & templa euerfa funt j quibus incendijs con- incendium · 
tinua cuitifcumq; ipeciei Bituminis, &Sulphuris generatio materiam fuppedicant. Lib.i. 
Etenim huic infortunio tales regiones antiquitus etiam fuerunt obnoxia’. Cicero enim 
in libris de Diuinatione hac habet. Delata etiam ad Senatum labes Agri Triuernatis , cum ad 
infinitam altitudinem terra defidijjet , Apuhaq j maximis terratmotibus con qu affata effet . Hoc ail* 
tem nonnifi in locis Bitumine, Naphtha, & Sulphure fcatentibus euenirefolet. 
Cognofcuntur etiam loca Bitumine, & Naphtha affluetia ab aquis, qua vinum redo- 
Jerefolent : fiquidem aqua hac jprarogatiua infignita, Bitumen participare feruntur* 
Tales iunt aqua, ad mentem Theophraft i, iuxta Paphlagoniam, ad quas, potandi gra» 
tia , Indigena libenter accedunt Huic fimilisfuit aqua fluminis in Naxo , quod Poeta^ 
propter 
