Vlyfsis Aldrouandi 
Opimo A- 
gncoU* 
Caufa ma- 
terialis la- 
pida m. 
Cardam o« 
finio e 
Auicenna 
finientia* 
tx huiufmodi exh^atione,abfq;terra, Lapides generari minime pofie, nam hi ex mate- B 
ria duriori refultant: attamen, fi Ariftorelis fententia faniori modo exponatur , facili 
iubfiftere poterit . Dicamus igitur , Ariftotelem illo in loco non habuifie fermone nu^ 
de exhalatione ficca fimplici, Ted de illa,qua?tanta? portioni humiditatis copulata eft, 
coniuncfioni partium Lapidis fufficiat.. Nemo enim Ariftotelem , virum alioquinfa- 
pientiifimum, ingenio tam obtuto ,& hebeti fuiiie credet ,vt exalationemfimplicem, 
abfq; vliiushumoris copulati portione , materiam Lapidum efie voluerit. Etlicet Ari- 
ftoteles folius tantum exhalationis meminerit, hoc nulla alia de caufa ab eo fa&unL^ 
fuifte exiftimamus,quam propter pra?dominium exhalationis, qu£ pro maiori parte_^ 
Lapidibus ineft. 
Itaque non reprobata tanti Philofophi fententig, nobis fummopere arridet opinio 
Georgij Agricol^, qui arbitratus eft non vnam ,& eamdem omnium La pid ume ft ma- 
terians fed pro varietate, & diuerfitate Lapidum, varias quoq; caufas materiales con- 
ftituit . Quapropter afferit Lapidum opacorum communiter di&orum quodam lutum 
tenax, & lentum caufam materialem efie. Hoc enim lutum calore ficcatum primo den- 
fatur, deinde paulatimin Lapidem vertitur. Amplius addit caufam materialem per- 
fpicuorum Lapidum ,& gemmarum efie fuccum quemdam purum , &liquidum , qui 
frigore gelafcit.Tandem diuulgat caufam materialem coraJlorum,& aliorum in aquis 
petrificatorum efie fuccum quemdam Lapidefcentem, necnon ramenta faxorum,vio- 
lentia torrentium, & fluuiorumabrafa , quibus in meatus plantarum, & lignorum rfcce* 
ptis,ha?c in naturam Lapideam facile tranfmutantur. Pariter in corporibus animan- 
tium calculi geniti ab humore vifcido,&lento tanquam a caufa materiali prodeunt. 
Neqja fententia Agricola: multum recedit opinio Kircherij,& aliorum Nuperorum, 
qui Lutum , fiue Argillam lentam , & crafiam caufam materialem Lapidum gemma- 
rum vero tenuem, & fubtilem efie voluerunt ; ne aqua? immixta perfpicuitatem illa- 
rum impediat, (^uinimo generationem amborum fine aliquo Sale vi fceribus terra? in- 
clufo tanquam vnico coagulationis inftrumento fieri non pofieextimauerunt: dummo- 
do materia? proxima? aqua tanquam caufa adiuuans famuletur, qua? dum terram hu- 
medat, lutum conftituit, dum vero maiori copia diluitur lutum aqueumfalfuginofum q 
proxima Lapidum caufa euadit:immo propter copiam aqua? non ampliuslutum ,fed, 
fuccus Lapidefcens appellandus eft , dummodo facultate Lapidifica fit refertus. Ca?- 
terum fi illa careat , accedente caufa efficiente, nempe fpiritu Lapidifico, fiue exhala- 
tione eumdemfpiritum deferente, tunc, materiam, exclufaomni fuperfiuahumiditate, 
jn Lapidem conuerti afieuerant. 
Circa caufam efficientem Lapidum,varig pariter Philofophatium opiniones circu- 
feruntur , quarum nonnulla pra?mittuntur , vt difeutiantur. Democritus in primis exi· 
ftimauit nullam eife pofie efficientem caufam, quam propriam Lapidum animam ve- 
getatiuam: etenim hanc in Lapidibus , veluti in animantium , & plantarum femine per- 
peram collocauit. Huic Democriti fententia 1 Cardanus vir alioquiu dodiffimus adfti- 
pulatur, & quod magis mirandum eft, talem opinionem multis argumentis ftabfiire 
conatur. Primitus afterit, quicquid nutritur ,& augetur , animam habere, deinde La- 
pidibus has conditiones attribuit, propterea concludit animam Lapidibus efie affigna- 
dam. Debebat autem animaduertere Cardanus aftumptum allati argumenti eftefal- H 
fum, cum Lapides improprie nutriantur, & augeantur. Siquidem hoc non a principio 
interno, feu ab anima procedit, quemadmodum in animantibus, & plantis obferuatur, 
fed id fit tantum ab extrinfeco per additionem , ficuti contingit calculis, qui in rheni- 
bus, & vefica animalium generantur, qui, ex fententia omnium Medicorum, nulla alia 
prorfusratione nutriuntur, & augentur, quam per oppofitionem partis poftpartenw. 
Pra?terea roborans Cardanus fuam opinionem addit: qua? generuntur habere animam, 
& propterea Lapidibus, animam attribuit. Hoc etiam argumentum nullius eft valoris 
cum magnum diferimen inter generationem Lapidum, & animalium obferuetur: Prx- 
termiflis alijs Cardani friuolis rationibus, ne, in illis refellendis,tempus teramus, acce- 
demus ad mentem Auicenna\ 
Hic author immediatam caufam efficientem Lapidum efie facultatem quamdarru* 
Lapidificam pronunciauit. Qua? opinio aliquo modo improbanda videtur: fiquidem 
comparatio iila,qua? de femine tum animantiuni,tuin plantarum diuulgatur, nempe fa- 
cultas 
