Empedo- 
clis opinio . 
mens. 
Mufei Metallici Lib. 
iA cultas^Uiedamgenerandi fibi iimile,luto minime accommodari poteft,cum non valeat 
Confequentia, nimirum ii dicamus, in fpermate eft facultas generandi animal , ergo in 
luto pariter producendi Lapidem,quoniam genitura animalis ex eadem conflat mate- 
ria, ex qua totum animal, quapropter eamdern facultatem fpeciiicam acquirit. Idii- 
militer in feminibus plantarum veritatem habere diuulgamus, quod in luto verum ef- 
fe nequit. Amplius Empedocles prodidit calorem vel magis, vel minus intenfum efle 
Lapidum caufam efficientem* qua? qu idem fententia prorlbs non eft explodenda; cum 
in quibufdam Lapidibus veritatem aiiequatur,non autem in omnibus, nam aliqui La- 
pides funt, qui frigore concrefcunt. 
Alij inter Nuperos Spiritum quemdam lapidificum in gemmis, &alijs lapidibus co~ 
lentum proximiorem caufam effe&ricem motioris , & alterationis ad formam, confti- 
tuerunt; calorem vero cade ftem, qui calorem huius fpiritus in a&urn redigiteaufam ef- 
ficientemremotiorem,& Deum Optimum Maximum rerum omnium parentem tanqua 
caufam remotiilimam pra?dicarunt. AlbertusMagnus caufam efficientem lapidum efte 
B virtutem mineralem ftatuit,& quoniam virtus mineralis eft communis metallis lapidi- 
bus, nonnullis mixtis media? natura 1 , propterca caufam efficientem lapidum proprio AriHotslis 
nomine carere aftferuit, cum tamen fit propria fpecies virtutis mineralis in communi: 
quamuisalij addanthanc virtutem poile vim mineralem lapidificam nuncupari. At nos 
in p radentia, exfententia Ariftotelis ,& ex mente Platonis , duplicem caufam efficien- 
tem lapidum, nempe calorem & frigus efte arbitramur,& harum duarum caufarum mo- 
do vnam, modo alteram , pro difpofitione,&diuet litare materierum, operari pronun- 
ciamus. Has tantorum virorum fententiasGeorgius Agricola libenter amplecfitur du 
in fuo Volumine de caulis fubterraneorum, calorem, & frigus caufas lapidum effe&ri- 
ces affignat. Namq; illos lapides, quos aqua hume&ando difloJuit, a nulla alia caufam 
efficiente , quam beneficio caloris , compa&os , fuifte feribit, illos autem , qui violentia 
caloris liquefiuntjfrigo re concreuifle refert. Etenim manifeftiffimum eft concretionem, 
atq;illi oppofitaseffe&iones, veluti refolutionem,& liquefadionem a caulis inter fefe 
maxime oppolitis prodire . Vt autem veritas , & dodtrina Ariftotelismagis innotefeat, 
^ animaduertendumeft, lapidum fieri generationem, agente ca)idirate,qua? mixtionem 
perficit, & frigiditate qua?,mixtum condenfat.Quandoquidem caliditas ad mixtionem 
eft neceifaria, quia V.G.terra, & aqua non coirent in vnum,niii vtraq; in materiam ae- 
ris, & ignis, ope caloris,extenuarentur:fic enim hum id itas iiccitati copulata vnam na- 
turam iortiuntur;neq; ab inuicemnifi maxima violentia feparari poliunt. A/ioquin ex 
humido, & ficco tantum compofitio,& non mixtio refultaret; quemadmodum lutum ex 
terra, & aqua emergit, qua? ab inuicem facile fegregantur,dum aqua in vaporem eua- 
nefeit, & terra in glebam friabilem tnnlit. Ceterum frigiditas non mixtionem confti- 
tuit,fed tantum condenfat, non modo ilia, qua’ permixtionem in vnu, vt lateres, con- 
uenerunt , fed quoq;etherogenea vtlutum. Pro varia autem proportione humidi,& 
ficcifit, vt in coagulatione ,& iiquefa&ione diuerfimode fefe habeant. Quandpqui- 
dem aquea nonnifiexceftu frigoris coagulantur ,& modico tepoie , vt glacies liquan- 
tur. Sed terrea , veluti lateres , frigore non denfantur , nifi prius igne mollefcant . Igne 
vero non omnia mollefcunt , fed qua humiditatem aliquam habeant infitam,cuius be- 
D neficio, interdum, violentia ignis , liquefiunt, vr lapis molaris, Pyrimachus, &tefta? 
quemadmodum Ariftoteies in Meteorologicis annotauit Itaq; later crudus eft tan- 
quam gleba terra , cuius partes pertinaciter -haerent , fed facile m puluerem foluuntur: 
in igne autem valido partes mollita copulantur, & igne recedente, eadem den- 
fatarelinquuturrcum hac coagulatio ab vtroq; proueniat, dum,calore,& frigore ope- 
rante, refuhat. Qu? igitur hoc modo denfata funt, merito ab AriftoteJe infolubilia ap- 
pellantur. Hinc nuperi Authores colligunt, calore valde agente in fuliginem, f eu exha- 
lationem ,&confumpta omni humiditate, folo lentore relido, ne iubftantia in pulue- 
rem redigatur, Lapidem opacum generari, qui, propter confumptionem tutius humidi 
redundantis, liquefieri nequit, Lapides autem pellucidos concrefcere affirmant, dum_* 
calor agens In fuccum abfumit humidum fuperfluum,& fuccus ille concrefcit,frigidita- 
te loci concurrente. 
Aliqui non defuerunt , quiexiftimarunt Lapides non habere formam propriam fub- 
ilantialem a formis elementorum diftin&am , & propterea illos inter fe diicrepare iola 
com- 
Lib.fy c a 5 « 
Nuper orti 
opinio . 
