■>*■·/ « 
JUiCt t ffll - 
ner Cap*A t 
Φ Cu 
Catifi Va- 
rietatis La-* 
pidum* 
figura Vd- 
hapdlu 
Λ Λ Π 
&5*|ί . L— 
f w ” ·* y 
complexione qualitatum aCcidentalmmtradiderant. Sed ha?c fcntecia non poteft pro- E 
bari, quoniam omnes Iapides effenteiuiclem ipeciei, &: folum accidentaliter differrem; 
cum tamen proprietates plane diuerias habeant , & ex diuerfis proprietatibus varia’ et- 
iam rerum natura? refultant '.Pra?terquamqiiod quaedam affe&dones competunt Iapidi- 
bus, vt expugnare venenum, & attrahere ferrum, qua? elementis fecundum feconfidera- 
tisnon conupniimr . Quinimo ii Iapidescarerent propria iubftanuali forma, minime du 
ffinda a formis elementorum, diu tales permanere non poikotffed breui temporis fpa- 
tio in elementa foliierentur.idcirco ex diiffis colligit Albertus Magnus Japides proprijs 
formisfubffantialibus gaudere. 
Caufa igitur formalis, vel forma fubftantialis lapidum, aut gemmarum eft illa, qua? 
ipfis tribuit eiic proprium, & propter quid talis lapis eft id, quod eff . Nam quilibet la- 
pis fiue opacus fit, fine pellucidus propriam habet formam, qua? talis dicitur , & ab alijs 
diftinguitur . Forma ha?c fecundum Ariftotelem 3 & alios priicos Authores ex quatuor 
elementorum combinationibus, & ex eorum temperatuta,cooperantibus primis,&fe- 
eundis qualitatibus, proficifcitur . Veriim , iuxta mentem Nuperorum , ha?c forma pen- ρ 
det a feminano,&fpiritu, qui eff in materia, vt illam formet: quemadmodum femina- 
lium expoftulat : cum omnium rerum formas prodire tradant a feminarijs , & ab archi- 
tectonico fpiritu elaborari. Etenim feminaria a furamo rerum omnium opifice tanqua 
rerum principia creata e ffe prodicant , ex quibus fingula? rerum ipecies fuas effentiales 
formas fibi comparant. 
Antequam huic Rubrica? finem imponamus, nonnulla etiam de eaufis varietatis lapi* 
dumaifigoanda iunt.Nuperi Authores in centro cuiufciimq;reinaturalisquamdan:u* 
virtutem latentem illi a natura iagaci infitamconftituunt ad hunc finem, vtie conferua- 
re, & propagare poifit, quantum ei a natura conceffum eff.Ha?c autem virtus radijs qui- 
bufdam in circumferentiam propagatur 3 non in cunCfisfptmiceJed interdum in vnam 
partem magis quam in aliam longioribus radijs operatur, eadem fere ratione, qua vir- 
tus plaftica exiffens in centro feminis , fingulas corporis partes defignat, non radijs in 
modum circuli difiufis,fed qui, pro coditioqe partiumformandarum 3 autprope,autre-< 
mote ( a centro corporis diftant, quemadmodum in Vegetabilibus virtus feminis exiffens G 
talem figuram in fruCtu format,aJiquando fpha?ricarn, interdum conicam, &quandoqs 
tuberolim . Similiter in floribus virtus feminalisfa?turarn in fpha?ricas , conicas , tetra- 
gonas, hexagonas ,& fimiles figuras angularesfundat. Pari ratione m Foifilibus, iuxta 
quamdam analogiam., pra?iertim in lapidibus , qui ex faliuginoia materia originem fua 
ducunt, vt in alumine, Chalcantho, cry ftrdlo,& fimilibus contingiti in quorum materie 
centro quadam vis refidet, qua non femper omnibus radijs aqualibusoperatur , Itaqj 
animaduertendumeff ,quod corpora figuram vt plurimum angularem, optimo natura? 
c on filio, fibi vindicant, nempetrjgonam, & hexagonam: quandoquidem ha inter om- 
nes alias figuras optiraeipatium implent. Etenimnatura, in formandis rebus, operatur 
ea fere ratione, qua nos opeforma lignea, vel alterius materiei, in pyris, pomis, & alijs 
fruCtibus omnis generis varias figuras producere nitimur. FruCtus enim adhuc paruus, 
& tenellus in forma lignea, feu ex alia materia inclufus, paulatim crefcens omnes inte- 
riores forma cauitates implet; ficqiille frudus difpofitam ,&defideratam figuram ac- 
quirit. Aifimiliter figuras naturales foililium. Vegetabilium, & Animalium perficipro- H 
nunciant. Nam quemadmodum vnmnquodquenaturalecorpus particularem poffidet 
Virtutem, qua fe in fua natura conferuat, ita ab eadem vi hoc habet, vtcreicendofe ad 
certum, & determinatum limitem propaget , quo a reliquis ipeciebusdiftinguatur, ne 
in a&ionibus natura? confufio generetur. 
Ceterum Ariffoteles, in meteorologicis pereolaiione humoris multifaria Lapidum 
figuras fieri afferuit. Fi imo, quando aqua guttatim cadens congelaturi ceinde quando 
ab aqua fluente defeendit quidpia, & in fuperfic ie ipfius fundi fit Lapis. Tertio fcripfit 
effe quadam loca,fuper qua? affufie aquf in lapides diuerforum colorum conuertuntur, 
& tandem effe aquas , qua? feorium accepta? non congelantur,fed prope alueum fufie 
durantur in Lapides: qua de caiifa ad mentem Ariffotelis,huiufmodi Lapides, perco- 
latione humoris ita fiunt, vt diuerfarum rerum formas exprimant. 
NATV" 
