Lib. %.fof- 
fiU 
Lib. i. dc—J 
lapid. 
Lib ·£ i f·^.* 
Differentia 
fixorum, 
& marmo- 
rum» 
442 
Vlyisis Aldrouandi 
DIFFERENTIA. 
E 
N O N N V L L I fuerunt, qui Lapides in triplex difcrimen diftribu erunt , pri- 
mum dixerunt eiTe maioris terreftreitatis,veluti funt Lapides, qui paflim.inuc- 
niuntur. Secundum ftatuerunt ciie medium inter communes Lapides, & gem- 
mas,& hoc difcrimine gemmas etiam opacas comprehedunt.In tertia diiferentia gem- 
mas tatummodo pellucidas reponunt. Gcorgius Agricola quatuor Lapidum eile gene- 
ra decreu it, quorum primum, communi nomine Lapidis, infigniuit,& ad hoc genus Ma- 
gnetem, Haanatitem ,Aetitem, & alias fpecies complures reduxit. Secundum genus 
nuncupauit gemmam, &hoc genere Adamantem, Carbunculum, &fimiles Lapillos 
amplecftitur. Tertium vocauit genus magnum Lapidum, quod inftar gemina polituram 
recipit, vt marmori idq; colore, & natali loco diicriminauit: eum aliud Porphyrites,vel 
Ophites, aliud Parium, Laconicum , & fimiie cognominetur. Quartum genus, faxum, £ 
veluti arenarium ,& calcarium nominauit. Fuerunt infupei alijAuthores, qui gem- 
mas ad Lapidem tanquam ad genus referendas non eiTe affeueraruntmihilominus quia 
genus proximum commune habent, & horum neutrum, neque metallum, neque fuccus 
concretus, neqj terra funtireliquum eft, vt genus proximum iit terra durata, qutc milio 
alio nomine quam Lapidis, indigitatur. Quocirca Lapis merito tanquam genusdicc- 
tur,& de gemma etiam prgdicabitur: hinc qu^uis gemma erit dicenda Lapis, fed qui- 
libet Lapis gemma minime vocabitur . Pra:terea Anfelmus Boetius id ftabilire vide- 
tur, dum Lapidum differentias diftribuit, donec inclaifem gemmarum incidat. Etc-% 
nim aderit alium Lapidem a natura magnum produci , alium partium, ex paruis alium 
eiTe inuentu rarum , alium frequentem , ex raris, alium durum , alium mollem, ex duris 
alium pnlchrum, & afpe&n gratum, alium, turpem, & tandem pulchrum, nomine gcm- 
me, decorat: vnae colligendum eft gemmam ad Lapidem tanquam ad genus eiTt redu- 
cendam^. 
Saxa vero nonnulli partim difcriminant a confiftentia, nam tophus eft mollis , & fi- q 
lex pr^durus; partim ab vfu, veluti faxum quadratum, quod ad aedificia trahitur, & fa- 
xum cruftoium, quia in cruftas ad tecta findatur , & faxum calcarium , quoniam txco- 
dum pro carmento adhibeatur. Arenarium etiam in a?dificijs eft vtile, quia calcem bi- 
bit. Cotes funt, qua ad acuendos gladios attinent, &fic deinceps de alijs differendum 
eft. Verum, ratione vius, Leo Baptifta in fuo Volumine de Archite&ura tradit, Lapi- 
dum alios effe viuos, & fortes, veluti funt filices, marmora, & fimilia, na hi Lapides na- 
turaliter graues,& lotiori funt; alios effe crailos,ieues,& furdos, quemadmodum (unt il- 
li , qui naturam tophi , & fabuli referunt. Rurfus Lapidum aliosphna luperficiei, & 
angulorum aqualium confutuit, quos vocat quadratos, alios linearum inaqualinm_j, 
variorum angulorum, quos rudes nominat. Denuo Lapidum aliosefte magnos aflerit, 
qui ad libitum pertractari nequeunt, alios minutos, qui medium locum inter pradi- 
(5tos occupant. Quinimofaxa interdum tam grandia generantur, vt integros montes, 
& vallos in mari fcopulos conftituant . Propterea legimus in Cofmographia vniuerfa- 
li, faxa eiTe tam vafta in regione Valefiana, vt in illis excauatis numerofa familia ha- H 
bitent. In Valle etiam Sedunenfi Templum, & amplum Monafterium in laxo fine calce, 
& lignis effe fabricatum. Sed quid vagamur per remotas regiones, dum in Agro Bono- 
nienfi, decimo ab vrbe Lapide, habemus montem Taxeum, in quo confpicitur fcalptum 
Templum, nomine Beata Maria femper Virginis, Deo dicatum, vulgo dictum A Ma- 
don na dei Saffo, vbi quoq; fcalpta eft domus Sacerdotis , que quotidie in pradi&o Tem- 
plo caleftem Hoftiam Deo immolat. Differunt autem hae ingentia faxa a marmoribus, 
quia exterreftriori,& impuriori materia c6ftant,& licet ipfa coloribus, inftar marmo- 
rum, varient : nihilominus a fe inuicem femper difcriminantur, quoniam colores faxo- 
rum obfcuriores, & fadiores obferuantur. 
Qteriim Tatius erit tam Lapidum, quam faxorum non folum fubfta ntiam, fed etiam 
omnes qualitates, & accidentia diligentius examinare: fic enim exa&iorem diffe- 
rentiarum cognitionem manifeftabimus. Quoad fubftantiam, faxum dicitur glareo- 
fumj& Lapis arenofus, deinde alij Lapides partes habent diftinftas 3 alij indiftiniftas, 
qui 
