Mufasi Metallici Lib, ! V. 
567 
VSVS IN RE NAVTICA. 
B 
A VIGANDI vfus, ope Magnetis , & chalybis , Antiquitati incognitus , a Fla- 
uio quodam excogitatus traditur. Ha-c autem res, qua Naucleri ad polos di- 
riguntur,pyxis Nautarum, feu pyxidula Magnetis appeiiatur, in qua eit acus 
(ferrea vi Magnetis imbuta, in gnomone nauigatorio fuper quamdam cuipidcm , in- 
ftar perpendiculi , iniidens ,& lineam meridianam ad demoniirandasquatuor Cadi 
plagas, nempe Auftrum , Boream , Ortum , & Occafum demonftrans. Hac igitur ar- 
te fecurum Nauta? curfum fufcipiunt, &immenfa maris ipatia metiuntur, inirao 
quantum itineris iit perarum , & peragendum remaneat , optime norunt , vt tandem 
ad locum deftinatum perueoiant. Quamobrem Cadius Calcagninusj in libro de re 
Nautica ,noilros nautas fadiciflimos appellat, qui in parua tabella , regiones, oras, y er f Qr i A 
fcopulos , infulas , promontoria , portus, & deniq, faciem totius maris circumferunt. , L 
Ad huius iimilitudint m habemus,apud Plautum, Veiforium infirumentum nauticum, * * 
quo Prifciolimcognofcebant vnde venti darent, confequenterq; an mare nauigan- 
tes admitteret. Hodie quoq; ad notitiam Ventorum, in pyxide varia? deferibuntur 
Iine#,qua?dam reda?, &qua?dam obliqua?, quibus nauem Nauclerus regit. Lineae 
nigra? pra?cipuos odo ventos demon ftrant , virides eos , qui a medio veniunt , rubrae 
quartas indicant. Idcirco, qui locum aliquem nauigio petunt, infpiciunt illam li- 
neam ,qua? reda eo tendit, vt iter, ex animi fententia, fuccedat. V. G. ii quis Genua 
Alexadriam petere velit, ne in fccpulum aliquem incidat,proramnauis inter Oftrum, 
& Syrocum dirigunt. Hoc igitur Infirumeto moniti Nauta?, quamuis caliginofo Ca?lo, 
& in profundo pelago ver lentur , femper 3 ope acus nautica , ad Septentrionem cur- 
fum dirigere poifunt. 
E Reliquum eftjvt a dignetur ratio, qua in {frumentum huius generisperfedum fabri- 
cari poifit. In hoc igitur conftruendo, Portafex conditiones ieruandas eife docet. Pri- 
mo fumitur ferreus obelus , vel acus ferrea ex purgato ferro, vel puro chalybe fabrica- 
ta : Secundo punita polaria Magnetisleuiidu mallei percutiuntur ,& ftatim Elisaeus 
perf ricatur, quoniam iliico virtutem fe vertendi,ad polos recipit. Tertio, quando fer- Co 4 itiones 
rum ad Boream verti debet, Auftralisparslapidis tangatur, iin ad Auftrum, Borealis. r cru ^ 
Quarto ferrum femel Magneti affricatum, nullo alio ferro, vel Magnete tangatur , fed J Aca ^ a ^ a 
in pyxide diligenter cuifodiatur, ne ferrum inebrietur, % virtus euanefeat. Quinto 
©belus ferreus Magneti proportionatus eile debet, ne iit valde magnus, vel nimisexi- 
guus.Scxto cufpis obeli , vel acus polum ofteniura , non iit acuta, fed planiufcula\: fic 
enim melius vim magneticamrecipit, atq; retinet. Quamobrem, his feruatisconditio- 
nibus, huiufmodi ferrum fpatio annorum centum fuam virtutem conferuabit. 
His inteliedis, dua? adhuc circa Magnetem enodanda? difficultates fuperfunt. Pri- 
ma eft, qua ratione lapis hic ad polum Ardicum dirigatur . Nonnulli fympathiam_4» 
D quamdam cum ftella polari ei ineife credunt: quapropter quidam in harmonica 
Mundi confonantia, nomine Magnetis,caudam Vrfa? minoris intelligunt. Ha?c opinio 
ab aliquibus refellitur, quoniam Magnes polum etiam Antarricumrefpiciat.Alij exi- 
IHmarunt id eo modo fieri poffie, quo Heliotropium , Lupinus, Trago pogum, Lotus 
^gyptiaca ,& alia? planta? Solfequia? operantur , dum tota die ad curfum Solis f e Λ 
vertunt. Ha?c etiam fententia multis non probatur, quoniam Sol motu,& luce in 
mundum fublunarem pnrclare agit , cum propius, quam ftella polaris ad terra uu* 
accedat. Aiij fomniarunt fub polo montes ex ferro, vel Magnete a Natura eile con- 
ilitutos , ad quos, per fimilitudinem , Magnes impellitur , fed fi hoc effiet verum , hu- 
iufmodi montes vafta? amplitudinis ferrum raperent, pra?fertim quando naues pro- 
pius accedunt. loannes deRupe fciffia , in libro de quinta effientia , verba faciens 
dc influxu fteilarum , ici euenire putat ab influxu , & vinculo amoris, quo ca?lefiia , & 
Tublunariafibi inuicemrefpondent riiquidemtam ferrum, quam Magnes, iuffiu , & 
llBperio Dei ab influxu illius itella? polarisgenerantunconfequenterque naturam* 
Bbb 2 & pro- 
j 
