Mufei Metallici Lib. IV. 
7 47 
eft 3 quod hoc nomine, apud Vulgumdeiignatur infula Proponrides ante Cyzicum»*, 
Marmora d\d& alio nomine Proconnefus , iiue Elaphonnefus, vtioq* nomine, vc notat 
T~\ s · · \ · t i n 
Pliniusa Ceruisdedu&o. 
Lt » J $c*vlt e 
Itaque Latinis vocatur marmor ,& Grsc is u*pt*»ros a?rb vQ fjtapmpnv 9 nimirum a 
fplendere,& corufcare . Gallice dicitur Marbre , Italice Marmo,& Marmora , Ger- 
manice Marmelftein , HifpaniceMarmol , Georgius Agpcola icriptum reliquit, Mar- 
moribus lingularia nomina non fui fle impolita , fed a coloribus eis infidentibus nomi- 
nari 3 vel a regionibus, in quibus nafcuntur , vt inferius iuo loco explicabimus, 
NATVRA, ET AFFECTIONES. 
M ARMOR lapidem valde durum , & fi poliatur , ad recipiendum nitorenu* 
valde idoneum elfe obferuamus. Politiamautem admittit ob puritate rru»» 
materia exa&e , &a»qualiter concreta : quandoquidem puritas optima 
concretionem, & nitor squalitatem materis concomitatur. At colorum varietas cu- 
iufcumq, Marmoris a perledione cocWonis,in eorum generatione, dependet* quoniam 
iynceri,& genuini colores nonnili a pcrfedacodione tefultant. Namque exhalatio 
licca, & ignita, vt AriftoteJesanimachiertit, pulueres coloratos conftituit, deinde ex &&· 3' me ~ 
huiufmodipuJueribusfolutislapides iimili colore decorati integrantur. Varietas igi- teor.ca.vltm 
tur colorum, qus in marmoribus quoiidie obferuantur, a varietate exhalationum emer- 
git : nam quemadmodum arens diuerii generis , calce admixta , in vnum lapidem fer- 
ruminantur , parirer interdum varia marmorum fragmenta ,adueniente noua exhala- 
tione , veluti calce , vnum lapidem maculis diuerfis refertum conftituunt, Id autem ma- 
gis marmoribus , quam alijs laxis contingere opinantur , ob tenues exhalationes , qua? 
infimas Marmorum partes penetrare poliunt. 
Inter alias.Marmoris proprietates , vnam ad miracula Italis referendam elfe Plinius -5 ca 
fcripfic 3 nempe Marmor in lapidicinis augeri ; idq; probat authorirate Papyrij Fabia. 
ni, quem rerum naturalium peritiilimum nuncupauit. Quinimd addit repleri paulatim ^ 
nouo Marmore montium cauitates, vnde prima marmora csfa fuerunt. Deinde omne 
fere genus marmorum, cum primum a fodinis eruitur, molli useft ,progreflu tamco.* 
temporis adeo durefcit,vt vix fcalpi poffit. Veriim hsc proprietas csteris etiam la- 
pidibus communis elfe folet . Hoc quidem obferuatione dignum eft,quod marmora 
qusdam ocyus, & qusdam ferius indurantur. Poftmodum nonnulla etiam funt, qus, 
diuturnitate temporis , rurfus moJlefcunt, exeduntur, & tandem in terram refoJuun- 
tur. Iniuper habent marmora hoc .inlitum a natura, vtfubftantia quandoque nodos 
habeat, nempe duritias clauo limiles , & ferris inimicas , qus Plinio centra appellan- Lib,i6.ca 
tur * quando feribebat : in Marmore licuti in arboribus centra identidem obferuari, $ 9 ,] 
Ampliiis marmor hoc libi a natura comparauit, vt a multis rebus abhorreat. Primum 
calcis conta&u non foium candoiemammittit, fed etiam nitor marmoris obfcuris ma- 
culis fsdatur : Fumo etiam inquinatur, & oleo perlinitumpaliefcit. Item vmo nigro 
perfufum,tanquam indignabundum, mirabiliter lutefeit. Tandem aqua ex caftaneis UH armor 
) dedu&a contactum ita fuicatur, atq; inheitur, vtnec etiam ubraiione , maculsills de- qmbuswa- 
dantur. v culetur. 
Poftremo Marmor, & potiffimum variatum, veluti illud, quod Rrocetellum, & pedi- 
culofum vocant , recepit hoc a natura, vt in aceto politum , ad in ftar lapidis Aftroitis, 
fponte moueatur . Hocq* ei accidere exiftimamus , propter fubftantias diuerforurn_ IJl p 
colorum in materia exiftentesjnamq; acetum, cum Iit tenuium partium, penetrans, ae- 
rem expellit, qui per acetum egrediensefficit, vt Marmor, vel lapis moueatur. Etenim 
id in multis lapidibus ,varijs venarum diftantijs patentibus, contingere multi obfer- 
uarunt. Quinimd lo. Baptifta Porta fatetur fe habuilfe fruftum Marmoris, quod Vul- 
gus Codogninum appellat, & hoc in aceto mouebatur, quoniam diuerlis,& varijs ve» mnuf tZ°L· 
nis erat dillin&um, * 
aceto* 
\ 
Rrr % 
DIF- 
