Turcois. 
Ture bina . 
Boreagem «. 
ma, 
Aerizr/fa* 
Calais* 
fcruzegi, 
C dp» J 8 · 
T arkata. 
Conditio- 
n s I urthe 
ii<e* 
Mutatio cc* 
loris T ur~ 
e infia* 
DE XVRCH ES I A. 1 
Cap.LXXll. 
SYNONIMA. ET ETYMVM. 1 
A N T A M affinitatem habet h^c gemma opaca cum fuperiorj,vt mul« 
ti obferuauerint,Turcheiiam, frequenti ablutione , in malachiterru-j. ! 
degenerafie. Aliter vocatur Turcois ,Turcofa,&Turchina,Germa- | 
nis EirtTurkess quinimo omnibus nationibus, hoc nomine, notifli- 
ma eife perhibetur: cum, e regionibus Turearum afferatur. NonnuI- 
li,vt Agricola, crediderunt aliquam fpeciem Iafpidis apud Anti· F 
quos fuiffe, & pradertim illam, quam Plinius Boream, Gra?ci Aerizufam, & alij Calai- 
dem appellarunt. Mefue nuncupauit Feruzegi, corrupto nomine , propter litterarum 
vicinitatem , in lingua arabica, a vocabulo Peruzaa, quoMauritani Turcoidem indiJ 
gitant Et quamuis , in iacris Biblijs , inter gemmas Rationalis ha?c gemma memorat® 
non videatur: nihilominus, o&auo loco, inter alias gemmas, in Exodo recenferi Arias 
montanus retulit. Quandoquidem vei bum haffiraicum (Sabo) Graci ,& Latini Acha- 
tem exponunt, fed Chaldiei interpretes Turkaia vertunt , qua? vox noftreTurcheEas 
conuenire videtur. 
NATVRA, ET AFFECTIONES/ ' 
C OLOREM naturaliter habet ex virid i, albo, & caeruleo compofitum. Quoad 
colorem aeruginis ahquo modo inclinare debet. Quapropter Gemmari; princi· Q 
palitcr hunc colorem cbleruant, deinde nutn iit in lapide permanfurussquia_* 
horum lapidum alic ui repet iuntur, qui colorem mutant, & alij, qui,tra<5hi temporis, 
illum pedetentitn amittunt. Ca teris fen per pra fertur, qui colorem «cruginis depura- 
ta? refcrt,& virid itarem carulei ladfefcentis oculis gratam oifentat.Lapides autem hu- 
ius generis, qui vtnasl abentnigras,aut plusiufto virdcunt 5 veUaiifefcunt,nihilipfti· 
mantur . Kf n ha bet hic lapis dia; haneita tem ,& vt plurimum calaturam non admit- 
tit.Sunr, qui dicant optimam cognofo Turchdiam, quando noihi virefeit, & diu cae- 
rulea apparet. Interdum nonnullis notis albicantibus maculaturi hanc Gemmarijmar- 
morirjam appellant, & tanquamnimis vulgarem improbant. Pmerea altam patitur af- 
fedHonem, nam, etiamii elegantem offendat colorem , frequenti tamen ta&u , vel ab- 
lutione, vei iudore natiuum colorem deponit. 
Ampliusaliqui,longaobieruatione,didicerunt hanc proprietatem ineffe Turcoi- 
di, vt geilara ab homine in fecuda valetudine verfante,in dies proprium colorem ele- 
gantiorem oftendat,& viciffim ab hojnine valetudinario pertra&ara,autin manibus H 
Defundi polita, genuinum colorem amittat. Eadem po ilea a digitoDefun&iablata, 
& ad manus fanas delata, amiffium colorem recuperare perhibetur. Nonnulli credi- 
derunt nullam huius effedus caufam naturalem affignaripoiie: nihilominus mutatio- 
nem coloris in hoc lapillo naturaliter fieri poife afleuerantius dicimus. Quandoquide 
gemma ha c non eft admodum duras ideo facile ab halitu, vel vapore alteratur, qui a 
meatibus cutis perpetuo egrediens , vel pulchrum, vel turpem colorem lapillo imper- 
titi poteft . Quando igitur Turche/k’ Defundi, amiifo fuo colore, geftata? ab homi- 
ne fano , & viuente priilinus color reftituitur , dicendum erit a corpore viuente conti- 
nuum halitum , & vaporem eleuari a cure , cuius falfedo , ad prifHnum colorem, gem- 
mam reuocare potefb cum experientia doceat,nu!lo alio artificio colorem TurcoidiS, 
nifi aceto , & fale ammoniaco emendari. 
Jnfuper opinantur alij Turchefiam horologij vicem pra? flare , & horas diei indica- 
re , ii;filo, pollice ? & indice fufpendatur intra cauitatem vitri , palmaris , vel minor is 
lati· 
