Mufei Metallici Lib.IV. 
93 ! 
/ 
GENERATIO, ET NATVRA 
C II R C A Cryftalli ortum duo qua?fita proponi folent . Primum ad materiam, 
& fecundum ad figuram Cryftalli pertinet Quoad primum,dupkx circumfer- 
J tur opinio. Prima fuit eorum, qui putarunt Cryftallum efie aquam in glaciem 
den fatam ,qua?, diuturnitate temporis,in montibus frigidiifimis permanens, tandem 
in Cryftallum conuertitur. Inter hos Authoresrecenfetur Plinius, Ifidorus, Seneca^, 
Maiolus, Statius, Brafauolus, Claudianus, Propertius, & Marbodeus,qui de Cryftalli 
®rtu fie cecinit. ^ 
CryH alius glacies multos durat aper annos , 
Vt placuit dcffts, qutficfcripfere, qmbufdam 
Grandinis antiqua frigus tenet at q; colorem . 
B Mxc autem opinio non poteft admitti, propter rationes,quas infersus affigoabi- Secun da o~ 
mus. Altera fententia fuit Agricola?, Matthioli, & aliorum , qui cenfuerunt Cryftal - ^ mo mus 
lum,neq;ex glacie, neqi ex niuevnquam generari poiTe,fed,in finu terra?, exilio hu~ cr y^dli. 
more produci affirmarunt , ex quo Berylli , Adamantes, & alia? gemma 5 huius generis 
refultant, fuamq; ftabiliunt fententiam his rationibus. Primo, quia fi cryftallum pro- 
diret ex aqua congelata, calore etiam ignis, vel Solisfoluerecur Deinde fi aqua? mon- 
tium, &niues frigidifiima? in cryftallum verterentur, maior copia cryftalli, quam alio- 
rum lapidum ibi inueniretur.Pra?terea glacies in ac uis locata innatat,cum cryftallum 
lllic0fubfideat,quoniamexmateriad!uerfa conflat. Tandem Cryftallum, iuxta pri- 
mam opinionem , in locis tantummodo frigidiffimis reperiretur,fed loci natales op- 
pofitum demonftrant ; quoniam magna cryftalli copia in Jocis calidiifimis generatur, 
vt in rubrica locorum natalium oftendemus, His addamus glaciem,& niuem efte mixta 
imperfedla, cum cryftallum, tauquam mixtum perfe&um , ex quatuor elementis inte- 
gretur. Generatur enim, dum renuiffima portio terra?, cum modico ignis, vel fulphu- 
C ris puriifimi permiicetur aqua?: vnde Cry ftalium ferro percuflum,inftar filicis, icin- 
tillas fundit. 
Secundum quafitum verfatur circa figuram Cryftalli, quam a Natura , vel circula- 
rem, fed vt plurimum angularem, & praiercim hexagonam nancifcitur . Immo anguli 
cryftalli in cufpidem definentes ira eleganter fiuftuntur in latus prope mucronem, vt 
Artifex vix tales imitari poffet. Id inde oriri afleuerandum eft, quoniam, in huius Ia- 
pidis generatione, terreftris materia fubtiiis femetipfam feparans ab aqua , fe fe vni- 
re nititur ,& fingula? particula quocumq;modo centrum fui corporis ambiunt, atque 
appetunt : quamobrem necefie eft, vt vel circularem, vel hexagonam figuram indicat, 
cum nulla alia, pneter circulum, perferior efle videatur, vt Ariftoteles optime ani- 
maduertit. 
Tandem Cryftallum a Natura plerumque producitur, cum feftucis, atomis, falibus, 
nebulis , ferruginibus, & vitijsfimilibus inquinatum : quando autem perfpicuumeft, 
Cry ftalium montanum nuncupatur. Georgius Agricola Cryftallum cum argento rudi 
D genitum obferuauic, & fimile non improbauit, led mirandum in modum comm£dauit. 
Hieronymus Cardanus Cryftallum cum aqua ingenita habuilie fatetur,qme ad motum 
Cryftalli mouebatur. 
DIFFERENTI iE. 
Lib %.Cali 
t ex i .6 6* 
Ltb . 5 ./?/- 
CiL 
Lib.q* de^j 
fubttU 
H ]£ G gemma, fi tamen gemma? nomen promeretur,dum pellucida, ad modum 
glaciet , generatur , cryftallum appellatur, fin coloretur , nomen ab illa gem- 
ma fortitur, quam a?mulatur. Quocirca , fi referat Beryllum, vocatur Pfeu- 
doberylIus,fiTopafium,Pfeudotopafius,fi Sapphyrum, Pfeudofapphyrus , fiSma- 
ragdum , Pieudoimaragdus . Illud autem Cryitallam ,quod folares radiosrecipiens, 
figuram arcus carleftis in proximum parietem iacit, vel luci obie<ftum varietatem colo- 
ris refert, Iris appella tur: fin citriniun colorem referat, a Gemmari js Iris citrina nun- 
cupa- 
