( 18 ) 
§ 5. — De vlaamsche K amer s in de zestiende eenw. — De 
hoUandsche , lot omirent de helft derzelve. 
De zestiende eeuw ontsluit; kcizer Karel is geboren; met het 
elkander opgevolgde tijdstip der gemecntemacht en der leenroe- 
righeid achter den rug, gaet de kring der moderne tijden open 
voor de bclgisclie geschiedenis; ecn nieuw wereldtooneel vangt 
aen, ook in de Nederlanden. 
Reeds vroeger stond aldaar, vooral in ’t bij uitstek weelderige 
Vlaanderen, het volk te waeht en te waek voor zijne gemeente- 
vrijheden, rechten en voorrechten; thands gold het den kamp van 
de vrijheid des geestes en desgewetens, in het recht des onder- 
zoeks opgesloten. Het altaar schndt; de aîonde hcerschappij der 
overlcveringen van allen aart wankelt; eene jonge maatschappelijke 
verordening wil ontluiken; de nieuwe voort- en doorgezette orde 
van zaken wil ’t oud gezag ondermijnen, en doen instorten : en 
op aile deelen der Nederlanden, vooral in de voîksklassen, zet 
zich de werkzaamheid des verstands en des geestes nit op eene 
onstuitbare wijze. 
De spelen van sinne, te Gcnt ten gevolge des prijskamps van 
1559 nitgcgeven, bevvezcn ten duidelijkste de gisting der gemoe- 
deren onder de Rederijkers, en den opstand van menigen factor 
tegen de Kerk, ten rninste legen sommigen harer dienaren, en 
tegen eenige gebruiken , onder de geîoovigen heersehende. Men 
begrijpt nict, hoc keizer Karel dit landjuweel niet beîet hebbe, 
met daartoe het oorîof te ontzeggenaan ’t gentsche magistraat, dat 
wellicht naar de nieuwe denkwijze overhelde : immers de strek- 
king der Rederijkeren moest hem zoo weî bekend zijn als zij het 
vroeger aan Philip den Schoone was. In aile geval kon de kcizer, 
van het oogenbiik zelf der uitgave diens landjuweels, zich niet 
meer gelegen laten aan de officieeîe plichtplcgingen , hem sedert 
dieu door de kamers in meer dan ééne gelegenheid betoond. Wat 
anders kon hij nog in de landtaal zien dan eene medeplichtige der 
Hervorming? Volksletterkunde en ketterij waren bijna synonie- 
