( *9 ) 
mon geworden : immers werden de index en de ccnsuur, de plak- 
katen en de vcrvolgingcn tegen beide aangcwcnd. 
Philip 11 was de vorst nict om aan die dwangmiddelen ver- 
zaehting toe te brengen. Een haagspel werd nog, in 1565, te Lie»* 
en te Brussel gevierd; doch dit was de doodsnik der nog eenig- 
zings werkzaam zijndc rederijkeren in Braband en Vlaanderen , 
die slechts te Brugge in 1570, doch gants katholiek gestemd , 
weêr teeken van leven gaven. 
Eerst had het zwaard van Alva , door den pans gewijd, als 
Démodés staal, den kamergezellen boven ’t hoofd gehangen, ter- 
wijl de bcul boekeensor was, en de bloedraad de esbatementen 
door zijne executiën verving. Maar nu daagde Forma op, en 
Marnix , Houwaerts vriend, kon niet beletten, noch door zijne 
peu, noch door zijnen degen, dat Antwerpen, een der belgische 
vrijheidsbolwerken , voor ’t krijgs- en staatsbeleid van dien door- 
slepen vijand bezweek. Yele rijmliefhebbers , die « liever turksch 
dan paapsch » wilden zijn, ontvluchtten himnen geboortegrond 
voor Holland. Zij riclitten aïdaar twee kamers op, met name de 
Witte Lavenderbloem in Amsterdam, en het Vijgeboomken in ; 
terwijl in 1592 de Orangie - Lelyebloem te Leyden ni t vîaamsche 
rederijkeren van verscheidene plaatsen tôt stand kwam. 
Gent, een ander machtig, ja , zedelijk gesproken, machtiger 
bohverk dan Antwerpen, was, na hevige woelingen in haren 
sehoot, voor Parmaas beleid gevallen. ’t Is waer, by lateren tijd 
zou voor Holland dit verlies in Heinsüis en Zevecote eenigzins 
vergoed worden. 
Wij zijn thands aan het einde dier woelige eeuw gekomen. 
Eens dat, gedurende de tweede helft derzelve, Zuid- van Noord- 
Nederland was afgerukt, bewandelden de hoîlandsehe kamers 
nagenoeg hare eigene baan; dat is, er bestonden schameïer be- 
trekkingen dan ooit tusschen de kamers der beide landdeelen. Uit 
dien hoofde zullen wij thands de geschiedenis derzelve afzonder- 
lijk voordragen : en na die der belgische rederijkers lot 1830 afge- 
daan te hebben , het vervolg van de geschiedenis der hoîlandsehe 
kamers, van uit de gemelde helft der zestiende eeuw tôt haer ont- 
slapen in de achttiende, voortzetten. 
