§ A. — De vlaamsche Kamers gediirende de zeventiende 
eenw. 
De zeventiende cenw begon, voor de vlaamsche lctterkundc , 
onder geene gelukkige voorteekenen. Spanje moesl, door politieke 
middelen, de zedelijke macht lierwinnen en vestigen, die liet met 
geweld in Holland niet had knnnen bewaren nocb licrstellen. Een 
enkele grondregel zou de drijfveer en de maatslaf der kunstaan- 
wakkering van hooger hands wege zijn, ten opzielite der schoone 
of liberale, d. i. vrije kunsten : dergelijke kunsten, welke zonder 
katholijk doel beoefend werden, zou men verzuimen of aan ban- 
den leggen, of ten minste, bij lie t toestaan eeniger afgedwongene 
gunsten, bewaken. 
De argwanige Philip II moest natunrlijk iets van zijne politieke 
ongenegenheid voor ’l nederduitsch overgelaten liebben aan zijne 
dochter Isabella, die op haar twaalfde jaar reeds in zijnen racd 
zat. Editer (en dit zij ’t barer eere gezegd) aanvaardde zij het crf- 
deel zijner begrippen omirent de Ncderlanden slechts gedeeltelijk, 
sehoon zij, benevcns den Aartsliertog haren ecbtgenoot, den ge- 
melden boofdregcl der spaenscbe polilieh getrouw bleef. Lipsius 
naern zou dus ongehinderd, als zonder invïoed op de volks be- 
grippen zynde, de wereld doorklinken , Ilosschius , den titeî van 
christelijken Ovidius bekomen en verdicnen ; terwijï de nieuwe 
vlaamsche schildcrschooî, het mysticke spoor van vroegerc eeuw 
voor de îegende varia ten de, minder innig en uitvoerig, doclistou- 
ter en kraehtiger zoude zijn, en Rubens eenen rocm doen verwer- 
ven, die ook naast dien van Raphaël stand blijft houden. En de- 
wijl nu die doorluchtige mecster der vlaamsche school deken was 
eener S'-Lukas-gilde , zoo nauw met de Violieren verbroederd, 
zoudcn de beoefcnaren der beeldende kunsten zonder gevaar Re- 
derijkers, in den zin des tijds, mogen zijn. Maar de vlaamsche 
lctterkundc, de dienaresse der beschaving, de kweekster en ver- 
breidslcr der volksveredcling; maar de voedstercnde en koestc- 
rende moedertaa! der volksmcnigte : met een woord , de machtige. 
