( 25 ) 
cens zoo heltlikkerende Iatijnsche poëzij , de verbeuzeling der let- 
teren in de vlaamselie provintiën. Heel anders was, gedurcnde dit 
lange Bestand, de geest- en kraehtontwikkeling der hollandsche 
natie. Zij liad hare schrijvers aangemoedigd, liare dichters be- 
geesterd; groote raannen uit aile slanden waren in onderschei- 
dene lettervakken opgestaan. In België daarentegen smoorden 
^noedeloosheid , verzwakking, eentoonigheid , de stem in den 
boezem der dichters, terwijl de prozaschrijyers van de scliaar des 
censors afhingen. De tachtigjarige oorlog tegen Spanjc liad IIol- 
lands geestkraeht verhoogd; die lange wapenstilstand had er de 
welvaart verlevendigd, en cr aen ’t vernuft eene nog onbekende 
veêrkracht bijgezet. In België daarentegen ontbrak bij de natie, 
onder een vreemd, onlangs nog vijandig bestuur staande, geest- 
drift voor de opwekking des vaderlandschen kunstzins; ja , zelfs 
miste België den geestdrift voor ecnen godsdienst, wiens belangen 
met die van Spanje vereenzelvigd schenen : met een woord , België 
miste de dweepzucht der glorie, die groote feiten en zaken uit- 
voeren, en ze waardiglyk bcschrijven of bezingen doet. Sloeg in 
Holland de literarisebe polsslag wel eens koortsig ( gelijk bij het 
doet in sommige dichten van Vondel ), in België geîeek die polsslag 
aan dien eens grijzaards, die met eene traan in het oog aen het 
verleden denkt, en die niét dan huiverend de toekoinst inziet, of 
onverschillig en vadsig wegkwijnt. 
Dit zedelijke instorten der kamers ging natimrlijk gepaard met 
de verlamming des toons van de vlaamselie dichters, of liever 
der vlaamselie rijmschrijveren. De oud moraliseerende rederij- 
kerstoon der voorgande tijden verkeerde in eenen moraliseeren- 
den poëtischen toon. Deze overheerschte allengskens ’t land, en 
vond geen tegenwieht meer in de comediën der kameristen. Wat 
de toon betreft, ailes klonk louter catsiaansch. Men volgde vader 
Ca ts zoo wel in de Rederijkkamers, aïs in de paters-cellcn en Je- 
zuitenscholen : het vlaamsch was ten minste nog dezen geleer- 
den mannen welkom, die er zelfs nog aan hielden vîaamsche 
dramata, met de rhetorikale dramata samenhangend, op hunne 
prijsuitreikingen te doen vertoonen. Doch, keek men Cats den 
kunstvorm af, de dietsche schrijvers hadden eene gants andere 
