dit badden gedaan ter uitgave cener hooggeschatte nederduitsebc 
spraakleer, door de kamer in Liefcie bloeijende dier stad, in het 
jaer 4584 nitgegeven. 
De kamers waren nu reeds sedert lang van de spaansche onder- 
drukking bevrijd : zij zagen, op ’t einde der zestiende eenw, eene 
blijde toekomst te gemoet. Zoo drukte de maagd Rhetorica, in 
haren prologus, de vreugd uit, die zij genoot bij de samenkomst 
der rederijkers te Leyden, in 1596, nu zij zicli aldaar van hare 
discipelen omringd zag, 
Die so lange jaren onder ’t cruys saten, bevreest 
Van der tyrannen ghewelt , die welcke violent 
Haer wilden heel uitroeden. 
Het twaalfjarig bestand, loopende van 4 609 tôt 162! , kwam 
aan dieu wensch der kamers te gemoet. Wij hebben er reeds ccn 
woord over gezeid. Het schonk aan Holland twee redmiddelen 
wcike aan België ontbraken en bleven ontbreken : namelijk eene 
moedig en niannelijk ontwikkelde letterkunst, en de vaderîands- 
liefde van groote mannen en van groote schrijvers, waaronder 
Ilooft eene voornaine plaats bekleedt, door wiens invloed Holiands 
kunslluim verdubbelde, deels ten koste van België. De geleerden, 
de dichters verlieten hunne baardsteden , om voor bunnen wel 
rustigen, doeh onbezieîden geboortegrond dien liunner onde 
landbroeders te kiczen. En kon het anders? Zij werden mede- 
gcsleept door eene landverhuizing, die inderdaad verbazend was : 
zulk een aanzienlijk getal familiën stak naar Holland over, dat 
dit vreedzamig bestand een slacli van vijandig Edit de Nantes 
scheen te zijn : immers, tijdens de during er van, groeide ’t getal 
der uitwijkelingen zoo sterk aan , dat men omirent den jare 1616, 
incer dan 240 buisgezinnen bloot uit Antwerpen zag vertrekken ! 
Reeds omirent- ^1592 bad zicb te Leyden eene vlaamsche kamer 
gevormd, onder den titel van Orangie Leiie , welke samcngc - 
steld was van Brabanders uit aile deelen van Zuid -Nederland. 
Ook tijdens bet twaalfjarig bestand, deden de rederijkers van Hol- 
land meer dan ééne aanwinst. Zij vervingen, als prijsuitlovende 
genootsebappen, de Bclgen : Gouda, Haerlem, Leiden, de Ketel, 
