( 70 ) 
zeker ook liet geval met België geweest zijn; maar de bescheidcn 
ervan ontbreken : immers, was de lust der kunst van Rhetoriken 
hun uit Frank rijk toegewacid, zoo konden zij niet met onverschil- 
ligheid vernemen dat men reeds in 1551 op de groote merkt te 
Rijssel La fin de sainte Catherine had vertoond. 
fïet valt licht te begrijpen hoe de geestelijkheid genoodzaakt 
werd de liulp der leeken tôt liet vertoonen der mysteriën in de 
kerk in te roepen. Trouwens, tôt de voordracht eeniger stukken 
was een zeer zwaar personeel vereischt : want die voordracht 
had geenzins, als op onzen schouwburg, opvolgender wijze plaats ; 
maar aile persoonen werden te eener tijde groepswijze voorge- 
steld : zoo dat elk persoon maar eene enkele roi kon vervullen, 
al hadde bij maar eene enkele plaats moeten opzeggen. De geeste- 
lijken eener kerk waren dus maar zelden tôt het opîeveren van 
een zoo groot personeel toereikend; zij zagen zich dus verplicht 
er leeken bij te nemen. Dit althans is het gevoelen van den fran- 
schen schrijver La Rue ; hij voegt er bij, dat,, daar die leeken 
geen latijn konden, weldra fransehe woorden er bij ingevoerd 
werden. 
In het mysterie de Opwekking van Lazarus, van de veertiende 
eeuw, sprak de zuster des overledenen te samen latijn en gaulois : 
zoo dat de aanmerking van den franschen schrijver hier maar 
balf toepasselijk is. 
Wij bctwijfelen ook of zij wel gegrond zij; immers kon men 
destijds de leeken zoo wel eene roi, bij voorbeeld de Passie , in 
’t latijn laten zingen, als zulks bij het zoogezegde lange Evangelie 
nog hedendaags door de roomsche kerkkoorzangers gebeurd. 
Wij vermeencn dat het doordringen der moedertaal in de kerk- 
mysterien aan het ruimere gebied, door die taal ingewonnen, 
moet toegeschreven worden : in het latijn gespeeld, konden zij 
immers noeh stichting, noch leering onder de ongeletterde ge- 
meente te wege brengen. 
Die spelen bereikten niet altijd het vrome doel, waartoe zij 
ingericht waren. Men was in 1418 te Utrecht verplicht, het volk 
vooraf te vermanen, zich onder ’t opvoeren des mystericspels in 
de kerk zcdig te gedragen ; zelfs kwam er, in geval van overtre- 
