( 77 ) 
voortaan die levendig bezielde wereld, men keek naar ecn ander 
zoogczegd kunstmiddcl uit. Het mystieke en scolastieke, dat aan de 
orde des dags was, gaf daar aanleiding toe. Men verpersoonlijkte 
wêer voor het tooneel deugden en ondeugden, en aile verdere 
denkbeeldige wezens. Dit spel ging uit van de seolastiek, met bare 
ontologisebc ideën : trouwens deze was, in den grond, niets anders 
dan cene spitsvondige dialectiek , op de Godgcleerdheid toegepast. 
Die zclfde spitsvondigheid deed die ideën tôt zinnelijke beelden 
ontsclieppen ; en om het denkbeeldige te verzinnelijken, werden 
de zinnekens ten tooneel opgevoerd, terwijl men de bulp der 
sebilderkunst inriep, om door figuren voor te slcllen, wat men 
meestal niet wel ten tooneele kon vertoonen J . 
Zeker is het dat de zucht der kerk om, bij middel der beel- 
dende of dramaticke kunsten, het onzicnlijke tôt de oogen te doen 
spreken , al vroeg bestond. 
Het oudste voorbecld dat wij kennen van t gebruik der zinne- 
kens op het tooneel, komt voor bij Hroswitha de doorluchtige 
saxisehe non van Ganthcshcim, die in de tiende eeuw leefde. Zij 
sehreef cen merkwaardig draina, waarin, buiten keizer Adriaan 
en andere personagiën, ook Sapientia met liare drie dochtercn 
Geloof , Hoop en Lie/ de voorkomen. 
Doch de ecrste opvatting der zinnekens bij de gezellen of ka- 
meristen ismisschien voortgevloeid uit het verbeelden der boven- 
zinnelijke goede en kwade geesten : want deze vervulden niet 
zelden eene voornamc roi in de mysteriën, blijkens de nog be- 
kende spelen van den Bliscappen vau M arien. Zell's ziet men die 
geesten der bovenwcreld gezamenlijk met de zinnekens in den 
Adonaï, door ons hier boven gerneld, optreden. 
Niettemin is een der oudste dictsche spelen van Zinne geheel en 
al van wercldschen aart : het schijnt van de veertiende eeuw te 
zijn. Het is het bekende Abelspel , getiteld Winter ende Somer. 
Men zoude dit stuk een in handeling gebracht tafereel mogen 
heeten, daar inderdaad het onderwerp er van zinnelijk is. In 
dit spel verschijnen de zinnekens als handelende persoonen, die 
1 Zie Bely.Mus., dl. Y, bl. 527-551. 
