( «1 ) 
cenc nieuwe iamstliaau , locii hij, in 1012, lie t Pascha sclireel'. 
Hij nam daar nog de Furie als cen rhelorikacl zinneken in op, 
en vergat niet op ’t einde van liet spel de rhetorikale moralisatie , 
welke hij de heerlijkheid des stuks noemt. Ook versierde hij dit stuk 
met reiën, in de liandeling medesprekend, die uit de samenstel- 
ling zelve daarvan voortvloeicn , alsmede met chooren, geschikt 
voor de lyrische uitboezemingen. Deze laatste droegen, zoo als bij 
de Ouden , de moraal van het afgeîoopene deel voor : zij berëikten 
dus lyriekelijk liet doel, waar de zinnekens seolastiekelijk voor 
ingevoerd waren. 
In bet zelfde jaar dat Vondels bervormd kunstvernuft zieb te 
Amsterdam in ’t Pascha aankondigde, werd ook aldaar de Achak 
gesebreven door den factor Abraham de Coninck , cen vlaam- 
schen uitwijkeling, die troost tegen zijne ballingscbap zoebt in ’t 
bebandeîen van gewijde tooneclen. De Brabander, of Ylaming, 
dichtte dit stuk voor dezelfde brabandsche kamer dier stad, die bet 
Pascha had vertoond. De A chah, waar de zinnekens en persoo- 
nen in gemengcld zijn, biedt eene merkweerdige afwisseling van 
luim en ernst aan, welke beide verscbillende elementen ook in 
zijnen Simson voorkomen. 
. De Sbakspearscbe opvatting bad de rederijker De Coninck op 
den diebter Vondel vooruit, immers in bet speeltooncel der wc- 
reld (gelijk deze diebter bet lieet) grenst de traan niet zelden aan 
den lach ; en indien men in ‘t blijspel al lachcnd de waarheid kan 
zeggen, kan men ook in bet treurspel al laebend bet volk on- 
derwijzen , ja aldus de bartroerendste gevoelens voorbereiden of 
gaandemaken, mits ditmiddek zoo als bet geval ismet iederkunst- 
element, ordelijk en kunstmatig aengewend worde. De vlaam- 
sche factor lmldigde eenigzins de oude rhetorikale kunstbegrip- 
pen des volks, dat gaarne « wat zots » na een A bel spel zag 
opgevoerd : allecnlijk ging bij eenen stap verder, en weefde bet 
de aktie des Bîjbelspels zelf in. In de Jeplile laschte bij er reiën en 
chooren tusseben, met eene verscbillende bestemming, op bet 
spoor van Vondels Pascha. 
Een ander antwerpscb uitwijkeling met name Willem van 
Nieuwelandt die, waarscbijnlijk, ook in ’t begin der zeventiende 
Tome XI. (i 
