( 89 ) 
clero, zondcr kcrk on staat aan te tasten, vcrviel nict allccn in 
andere dartelheden, maar bevlekte zieh ook, door zijne onvcr- 
draagzaamheid : hij ontzag zich niet don katholijken eeredienst te 
beschimpen. Zoo spot hij in t stuk hetdaghet in dm Oosten , met 
degenen die in ongewijde aarde begraven worden, om dat ze 't 
H. Olijssel niet hadden ontvangen. Niet onaardig daarcntegen in 
’t Moortje , waar Kakkerlak spreekt op de theologomanie des tijds, 
tocn men zoo veei boofden zoo veel secten mocht zeggen b 
Omtrent bel begin der zcventiendc eernv, werd de rhctorikalc 
klucht uit de stcden naar de dorpen gchannen , en bezweek daar 
eerlang. Ilet beschaafde fransche blijspel verdrong in vertalingen 
allengs de volksklucht, en Langendijk was de eenige rederijker, 
zoo men liem dien naarn mag geven, die zieh door eigenaardigc 
hollandsche karakterscbetsen wist te doen onderscheiden. 
ïn Vlaanderen zweeg de klucht in Alvas tegenwoordighcid; 
zoo ook onder P arma. Met Albertas stond zi j niet op; zi j was tôt 
het platle of zoulelooze vervallen, en het vertalcrsgildc, dat ook 
in de achttiende eeuw bij ons opstond, maakte de Ylamingen met 
eenen schouwburg bekend, die lmn vreemd was en vreemd bleef. 
De studie des vroegeren nederlandsehen kluchtspels, van uit 
de middeleeuwen tôt de zestiende eeuw doorgezet, dient dus, 
niet tegenstaande deszelfs scliaduwzijde, geenzins verwaarloosd 
te worden. De studie reikt aan onzen tijd cene kunstladder toe, 
om zieh van de sotternie tôt het blijspel te verheffen, dat thands 
nog van ’t zclfde- levensbeginsel uitgaat, maar het aanwcnden 
van andere middelen vergt om belang wekken. Het tooneelspel, 
zelfs de klucht, heeft thands eene hoogcre zending te vervullen, 
dan die van ’t Jagere volksleven af te schetsen; het heeft thands 
een ander doel, dan dergelijk volksleven uit zijnen schuilhoek 
in ’t daglicht te rukken, en zulks enkel om de menigte te doen 
laeben. De voorzilter van een der voornaamste rederijkkamers 
van Holland sebreef mij te rceht : « lk beb altijd een afschuw 
» gehad van gemeen volk, zoo wel op het tooneel als in de we- 
» reld , en kan mij niet voorstellen, dat de omgang er van , waar 
1 Zie Van ITasselt, Over de eerste nederlandsehe Mnchten .1*1. SI , 81, 80. 
