( 141 ) 
kerkelijke pleehtigheden niet meer, dan clk ander broedersehap 
en gilde; maar zij waren bijzonderlijk geroepen om aan de om- 
megangen luister en belang bij te stellen. Wij moeten er dus wat 
slil blijven bij staen. 
Vooral Ylaanderen muntte ten allen tijdein de ommegangen uit : 
reeds van onde tijden af, hechtte dit welvarend en weelderige 
land bijzonderlijk aan dergelijke prachtvertooningen voor ’t volk. 
Moeten wij hier de blijde inkomsten van ? s lands graven herin- 
neren? De Kerk trok parlij van den nationalen smaak, om scbit- 
terende processiën al de Ncderlanden door in te richten. 
De rhetorikale vertooningen bij of na de processiën konden niet 
lang achter blijven, eens dat demysteriespelen uit den tempel naar 
’t kerkhof verdrongen waren, en zich van daar naar elders had- 
den begeven, op dezelfde wijze als de processiën, die zich van 
hinnen de kerk daar buiten badde'n begeven. Zoo werden, vol- 
gens gewoonte, ten jare 1475, door de ltederijkers van ’s Herto- 
genboscb allerlei persoonen voorgedragen , namelijk de twaalf 
propbetcn , de twaalf apostelen, de dric Mariaas, de kluizcnaar 
Safvalor , sint J an Baplist, benevens zijn boofd in eene scho- 
del ! , de drie Koningen, en Christophoriis kindeken [/esws] dat. 
onder den omghangh, met wijnkersen werd soet gehouden -. 
De vertooningen , die meestal van jare tôt jare veranderden , 
waren, even als de oefeningcn der kamers, decls geestelijk, deels 
wereîdlijk. En dit verklaart ons de vreemdsoortige mengeling 
van beelden die bij dergelijke, in den aart godsdienstige plegtig- 
heden, tôt over eenige jaren nog in België, b. v. te Antwerpcn 
plaats bad. Zoo ging, in 1506, te Dordrecht eene groote processie, 
alwaar nevens tooneclmatige voorstcllen uit den bijbel, in ’t Le- 
gendenboek geput, de reus en de reuzin, ’t Ros Reyaert der Ay- 
mons kinderen en ’t rad van avonturen werden aangetroffen. 
ïe Rrussel speeldc raen op de groote markt bet mirakel der 
mirakeïen (bet H. Sacra ment van mirakclen) en voigde de kamer 
daar, zoo als elders, tôt aan de fransche omwenteling, die gods- 
dienstige plecbtigbeid met vancn en flambeeuwen op. 
1 D r Ilermaiis, I e dcel, bladz. 20-29. 
2 Scbotel, Letler-KunsL-en Oudheids avondstonden , bladz. 229. 
