( 150 ) 
zijne mcening is hier wel toepasselijk. En wat opschudding mort 
het yoordragen van zulk een referein in t openbaar op het volk 
niet te wege gebracht hebben? 
Ongetwijfeld waren de soluciën des Antwerpscben prijskamps 
van 1496 gedrukt geweest, men badde ze in de zestiende eeuw op 
den Index gesteld. Allerstelligst is het dat hetgene eerst in 1559 
zoo openlijk uitbrak, lang te voren, zoo wij reeds zeiden, had 
gebroeid. Men houde bet dus voor onbetwistbaar dat de rederij- 
kers, vooral door hunne spelen van sinne , de strekking der her- 
vormde leer al vroeg voorbereid, en die leer zeîve later in de hand 
gewerkt ofverbreid hebben. Allen hebben dit ecbter aanvankelijk 
niet met opzct gedaan : ook zijn vele kamers orthodox gebleven. 
Dit onderseheid eens aangenomen zijnde, mag met het eens zijn 
met de schrijveren, die baar een zeer werkzaam deel in de ber- 
vorming toeeigenen. 
Deze, als uitgegaan van den boogduitscben volksstam, moest. 
zicb gemakkelijk onder de nederduitschers voortplanten. De taal 
zelve bielp hier toe : ook werden, als in den geest der ger- 
maansche geestbeweging vallende, de gentsche spelen van sinne 
in Duitscbland herdrukt, die ecbter geenzins in ’t franscb zijn 
vertaald, gelijk men ’t verkeerdelijk lieeft beweerd. 
De teerling was geworpen : de strenge bloedplakkaten , reeds 
tcn jare 1529 uitgevaerdigd, scbrikten de Bijbelzinnige rijmers 
niet meer af. Bij voorraad bleef aan den onvoorziehtigen keizer 
bet gewoone middel over dergenen , die hunne stoffelijke maeht 
ten gebeele of ten deele door de openbare denkwijze niet onder- 
steund gevoelen. Die spelen , reeds den 25 october deszelfden 
jaars en dus kort na hunne vertooning, geprent, werden op den 
Index gesteld, en dus ten vure gedoemd. Doch waartoe kon die 
boekverbanning dienen, ook dan als de duitsclie pers haar niet 
zou tegengewerkt hebben? De gemeente had immers met blijk- 
baar belang, gedurende verscbeidene dagen , die spelen bijge- 
woond, en die zijdelingsche of recbtstrcckscbe aanvallen tegen 
Rome afgeluisterd. Zoo als ’t gewoonlijk is, deed dat stellen op 
den Index niets anders dan den trek naar ’t verbodene wekken; 
bet gentsebe hoek werd bet vicrde eener ceuwe lang berdrukt : 
