( m ) 
klaring onzer gevoclcns dcn katholieken zin inroepen die, in de 
spelen der Antwerpsche hoofdkamer, de Violieren en scliilders, 
in de eerste helft dier onzalige ecuw heerschte. Haar geschied- 
selirijver Van Stralen gctuigt van haar dat zij « in aile de trou- 
» belen, rampen en oneenigheden derzelve altijd standvaslig is 
» gebleven : Avant, voegt liij er bij , de dekens en oudermans van 
» Sint-Lukasgi!de , door eene bijzondere genade Gods en de voor- 
» spraak van liunnen grootcn patroon, bebben in bet midden 
» der beroerten, met advies van hunnen hoofdman, jaarlijks 
» volherd in bet spel van si nue te vcrtoonen op den feestdag 
» van dcn //. Lukas. » Men begrijpt overigens gemakkelijk dat 
de scliilders met eene beeldbestormende bervorming niet konden 
dweepen. 
Ook bet spel van den Homulus , door de Violieren opgevoerd 
in 4561, draagt zeer gematigde katholieke gevoelens voor, vooral 
als men in bet oog houdt dat dit stuk in eene stad wcrd vertoond 
die men als *t belgiscbe brandpunt der bervorming mag hecten, 
uit hoolde der aldaar samenstroomende handelnatiën. In de 
eerste belft des gemelden spels, wordt de oud monik van Wit- 
tenberg met eene Avare vis comica doorgestreken , terwijl in de 
andere belft de Avenscli wordt voorgedragen, dat de geestelijken 
der moederkerk tôt de zuivere beoefening der cbristelijke deug- 
den mogen terugkeeren. Het protesteerde dus bloot tegen mis- 
brniken. 
Zelfs werd in 1572 de kunst van rbctorijken door eene kerk- 
fabriek van AntAverpen ten dienste van een katboliek Averk aan- 
geAvend. Het bestuur der onvoltrokkene S'-Jakobs kerk aldaar 
kwam namelijk op de gedachtc van bij middel eener loterij die 
kerk te volmaken, en om daartoe te betcr te gcraken, schreef zij 
eenen prijskamp uit voor refereinen-liedekens , die zij vervolgens 
bij deeltjes uitgaf en aan de insehrijvers op die boekerij sclionk. 
Dit ailes is Avel geschikt om ons in de gedachtc te versterken 
dat de vlaamscbe rederijkers door de gebeele zesticnde ceuAV heen 
zoo wel kerk- als hervorminggezinde factors bezaten. In velcn 
stak een cliristelijk liefderijke geest, scbuw van allen haat en 
vervolging. Geen bunner scboone uitdrukkingen miste niets dan 
