( 156 ) 
in vier sestiencn ( in vier eouplelten van sestien regels zonder den 
stokregel) en wel in de brabantsche muai, zoo dat reeds destijds 
de fransclie maat in Vlaanderen vrij algemeen bekend moest zijn 1 . 
Wat Holland betreft, de aanvallen der kameristen tegen de 
Kerk waren er sedert 1539 op verre na niet verzwakt : zoo dat er 
in 1559, dus twintig jaar later, een plakkaat opdaagde dat , onder 
scherpe straf, bel verspreiden , zingen en spelen van eenige balla- 
den, liedekcns , kamerspclen verbood, « waarin eenige questien , 
» propositien of malcryen, berocrende de religic of gbeestelickc 
» luyden, ’t zij aangaande bare persoonen ofte staten, ghemen- 
» gelt waren. » Nu blcven nog de looneelen over. Hoîlands graaf 
Philip 11, vond een nieuw middel uit ter beteugeling van « de 
spelen van sinne, ofte nioralitevten , ofte anderc dinghen , die gbe- 
daen ofte gbespeelt worden ter eere Godts oft van zijn beylige 
(mysterien) ofte tôt vermaeningbe. » ïlad de vader de boekcensuur 
bij ons ingestcld, de zoon stelde de tooneelcensuur in. Hij belastte 
ook in 1559 de geestelijke en wereldlijke inacbt met bel onder- 
zoek der uit te voerene stukken. Die macht was vertegenwoordigd 
door den voornaamsten pastor en eenen officier der wet. Doch 
hoe stevig ook Kerk en Staat dit plakkaat op het toonel met liand 
en tand poogden vast te bouden , verloren beide dagelijks meer en 
meer van bun vermogen, naer mate de drifl tôt onderzoeken, en 
dus de zucht tôt lezen, veld won. Aile hoegenaamde poogingen 
waren vruchteloos. Nog tvvee jaren voor bet uitbarsten van ’t zoo 
gezegde wonderjaar (1566) besloot de geestelijkheid, in bare kerk- 
vergadering te Haarlem, aile spelen te verbieden, die niet te 
voren door den bisschop of door zijnen gemachtigde onderzoebt 
waren 2 : doeh het viel niet moeielijk te voorzien wat gewel- 
1 De tilel des werks luidt : Een sclioon boecxken vol sclioone en stichtelyke 
refferynen op zekere twee vraghen byden rhetorisynen van Bruessel uitghe- 
geven, ende by diversche steden daeropi solutie ghesonden. l stc vraglie : Wat 
de misse is ende hoeveelderhande. 2 dp vraghe : Wie diegene syn die hem alder- 
meest op smenseben hantwerck syn betrouwende. Gheprint lot Druessele by 
Jan Van Brecht gesworen drucker der selver, woonende int Warmoesbrouk 
in den kerper. 15 september 1581 , in-12 (ongefolieërd). 
- Batavia sacra , pars 11 , f° 508. 
