( 158 ) 
lang ging in België ten opzichte des Bijbels, als litlerarisch élément 
aanschouwt , een geheel ander sehouwspel op. De groote voorzorg 
der meclielsche kamer, in 1620, bij hèt ontsluiten liaars prijs- 
karnps, was deze : Men rukke den Bij bel de Rederijkeren uit de 
handen. De Peoene vergat, bij die gelegenlieid, dat zij zelve eene 
zinspreuk uit den Bij bel voerde : In principio erat Verbum. Zij 
loofde talrijke prijzen voor refereinen en liedekens uit. Ilet lied- 
jen, vroeger de politieke uitdrukking der Nederlanden, en wcl 
eens gesehiedenis-oirkonde, zou nietig d. i. amoureus of mylho- 
logisch zij n , ook zonder dat de prijskaart het yoorschreef. Ilet 
referein had eene andere s trekking : dat eens zoo satyrieke en in- 
vloedhebbend dichtvak zou nu moraliscerend zijn. Men mocht er 
allerlci onde, aen het volk onbekende, philosophen aanhalen; 
maar geenen Bijbel, geen Evangelie, geene kerkvaders. Wat wilde 
dus de Peoene in den grond anders dan hetlevende, wijsgeerige 
christendom , of liever de praktische volksbesehaving, door het 
ehristendom bewerkt, zien vervangen door de leer der oude 
wijsbegcerte, sinds eeuwen haar eeregraf ingezonken? Wat kon 
de lialvc vergoding dier philosophen, in het aanschijn des volks 
lot stand gebracht, anders dan eenen onkatholijken, ja zeîfs eenen 
onehristelijken invloed op den geest dier Rederijkeren en buri- 
ner îezeren uitoefenen? Wat ongodsdienstige kunstdwaling en 
ontstiehtende moralisatie! De Peoene stelde aldus, Yast zonder 
eenig kwaad inzicht, Platoos niet altijd heldere bespiegelingen 
en wel eens poëtiscli gekleurde droomen in de plaatse van Jezus 
onvcrdoofbaar licht en onsterfelijke zedeleer. Gcmoedelijk ge- 
sproken, is het in dier wijze dat men de lampe des Woords « dat 
in den beginne was » onder ’t korenvat stelt. 
De factors kenden in Holland geene païen meer. Eveil als zulks 
in Duitschland en Engeland,plaats greep, werd vooral het tooneel 
als een aanvallend werktuig der hervorming tegen de Kerk aan- 
gewend. Even als bij het Avoeîen aller partij of gezindheid , was 
ailes goed gemaakt, zoo ’t grauw maar ladite en handldapte, al 
inoest ook ontucht en overspeî de schering en inslag der kluitc 
zijn. Zoo hestaat er eene dier wanscheppingen, waarvan een beeld- 
snijder, een schilder, seheelc Griet zijn wijf en een kinkel hare 
