( 100 ) 
nie t der ziele, niaar des geestes voldeeil. Hel bleel dus aan geeu 
litzenden van prijskampen, of, wil men Bijbel- of heydelbergsche- 
cateeliismus-kartellen ontbreken : immers in 1598 noodigde de 
Rotterdamsche kamer, bij rade en vergunning der wetliouder- 
schap, al de refereiners en licdschrijvers uit, om een paar vragen 
te beantwoorden die uit de tijdsomstandigheid geboren waren. 
De eene was van cenen gestelijken, de tweede van eenen vader- 
landschen aart, daar men vroeg : Waarom ons daden boven die 
der romeynsche zijn te schatten: eene goudene vraag, die met 
tinnen prijzen zou beloond worden. l)e hervormzieke vraag was, 
volgens de kamer, van bet dringendste belang. 
Het land, zoo zij verklaarde, was door verscheyden leeren 
« der leeraren verdeeld; dit mackte eenvoudige harten verlegen. 
» Dus kwam de onze te pas : hoe zou de leerling best vordeelen 
» zijns leeraers les? » 
Verstandiger dan die rotterdamsche regering, ging de leidschc 
te werk : had zij vroeger de Rederijkers opgewekt om Leijdens 
verlossing te bezingen, thands maaktc zij die werkstellg, ten 
einde door hunne tussclienkoinst den inleg eener loterij voor den 
arme te bcvorderen. 
Waarlijk, dit was eene verhevene inbreuk op de gewoone ka- 
meroefeningen , waarbij de eenvoudige godsvruclit tôt spitvindige 
hervormingsscolastiek was overgegaen : want de woede van al 
die tlieologische napluizerij doolde, in bet vaderland van Eras- 
mus, ook in de zcventiendc eeuw met geen refereinen uit. 
Welverre dat de Rederijkers in de dorpen en zelfs in de steden 
de volksbeschaving zonden bevorderd hebben, kweekten zij niets 
aan dan onverdraagzaamlieid , de moeder van gewetensdwang; 
zij leenden aldus voedsel aen geloofstwisten die de hervormde 
kerk versclieurden. Eenige kamers werden deswege ten jarc 1019 
opgeschorst. 
Dit kwaacl was tôt zulke lioogte geklommen, ten gevolge der 
nalatigheid van menige stadsregeringen , die vroeger, zoo wij 
zeiden, de plakkaten daartegcn gericht over ’t hool'd gezien, ja 
deze gcslaakt liadden, en eerder bet onkruid liadden voortgeplant 
dan uitgeroeid. Wij kunnen die besehuldiging gemakkelijk slaven. 
