( KSI ) 
De jonye haarlemsclie kamer, waarsclhjnlijk omirent 1015 cloor 
het stadsbestuur lierstelcl, schrecf te dier gelegcnhcid de onzaligc 
prysvraag uit : 
Of Gocls ghenade, door Ghrislus lijden, in ’s Geests krach t, 
Ons salicheid maer ten deel , of geheel heeft ghewracht. 
In de voorrede der uitgave van de antwoorden, drukken de 
uitsehryvenden hun eigen gevoelen deswege onbewimpeld uit. 
Gewapend met banbliksems, met eene redit inquisitoriale onver- 
draagzaamheid, verklarcn die theologanten zonder tabbert of bef 
« dat al deglicne die haer inbeelden in geestelyckc saken cenen 
» vryen wil te hebben, met redit nict seggben moghen liaer salie- 
» lieyd allcen te bestaen in dat goddelyk, eeuwich, drie-enicb 
» wesen, enz. » Dit doemdecreet, dit decretum horribile (gelyk 
Vondel het te regt bestempeld heeft) werd, vreemd genoeg, door 
menschen uitgescliald die, blykens hunne theologische knapheid, 
naar het bekende vroegen. VVy stappen over de omstandigheid 
heen dat de prijskaart vermaande bastertwoorden te vermijden , 
om iets belangrijkers aan te teekenen. Dewijl de prijsvraag tijdens 
het twaalfjarig bestand inviel, bieef België daarbij niet ten achter : 
daar het de genade gold , trokken de rhetorikale Bijbeldoorzwer- 
mers van Braband manhaftig in het bloedig strijdperk binnen. Van 
de negen vrije kamers die uit beide broederlanden opkiemden, 
behoorde een derde deel lot België t’huis; want de theologisehe 
trilogie uit Antwcrpen, Brugge en Audenaerde bieef nict ten 
achter. Wilden missehien die steden by de theologische Hollanders 
eene vergoeding zoeken voor de stilzwijgendheid waartoe zicli de 
vlaamschc kamers verwezen zagen ten opzichte van dergeïijke 
kitteloorige vraagsiukken? Al dit lijngesponnen waarom was de 
grove geuzenkluchten en kluiten der vroegere eeuw waard. Deze 
waren niet alleen onverdraagzaam, maar bovendien ontuchtig. 
Ware het niet dat reeds de kluiten der vijftiende eeuw, misselijke 
aanhangsels der fraaie abele spelen, allerschandelijkst zijn, wij 
zouden niet aarzelcn te denken, dat die uitspattingcn der kamer- 
geuzen, rhetorikale opvolgers der bosch-en watergeuzen, de los- 
bandigheid van de brederosehc vuilaerdigheden voorbereid lieb- 
Tome XI. Il 
