67 
Wanneer men een bloeijenden tak eener grootbloemige plant, b. v. die der op de volgende 
plaat afgebeelde Rhododendron, vóór zich heeft, dan herkent men daaraan zonder eenige 
moeite eenige in ’t oogloopend verschillende organen. 
Vooreerst de bladeren en vervolgens de bloemen. 
En dan ziet men tevens dat elke afzonderlijke bloem weder uit verschillende organen is za- 
mengesteld, nl. de kelk, bestaande uit eenige kleine groene blaadjes, die hier te zamengegroeid 
zijn tot een éénbladerigen, vijfspletigen kelk ; vervolgens de bloemkroon, hier uit vijf groote rood- 
gekleurde blaadjes zamengesteld, die eveneens ter helft ongeveer met elkander zamenhangen; ver- 
volgens de meeldraden en eindelijk, in 't midden der bloem, de stamper. 
Al beziet men die organen nu ook nog zoo goed, altijd namelijk in eene zuivere bloem, zoo- 
als die van pl. 18, dan zal men er toch maar schaars eenige overeenkomst tusschen vinden; het 
meest gelijken nog de meeldraden en de stamper op elkander; maar, behalve dat deze veel lan- 
ger is, is hij ook steviger van bouw, is hij van onder tot het vruchtbeginsel vervormd en loopt hij 
aan zijn top ' in een kleverigen kop uit, terwijl de meeldraden daar van een stuifmeelbe vattend 
helmknopje voorzien zijn. 
Het moest dus wel vreemd klinken, toen daar, in ’t jaar 1790, een gevierd Duitsch dichter 
met de stelling optrad, dat al die verschillende organen typisch als één en ’t zelfde moeten be- 
schouwd worden, maar die eigenaardige gedaanteverwisselingen of metamorphosen ondergaan, omdat 
ze zeer gewijzigde bestemmingen hebben. 
Dat men zulks dan ook aanvankelijk algemeen niet maar voor goede munt aannam, is gewis 
ook geen wonder: dat sommigen er niets anders dan eene uitspatting van het dichterlijk genie in 
zagen, kan ons evenmin bevreemden; intusschen bleek het weldra dat Gcethe goed gezien had 
en wordt zijne stelling thans door niemand meer in twijfel getrokken. 
De bloem, dit zal wel niemand tegenspreken, is het hoogste, het edelste deel der plant. Zij 
toch is het middel ter voortplanting der soort, want op haar volgt de vrucht; deze laatste is van 
’t vooraf bestaan der bloem ten eenemale afhankelijk. 
Dat bestaan, die ontwikkeling der vrucht en de daarin besloten zaden, is het gevolg van de 
hoogst merkwaardige werking op elkander van de beide verschillende organen, die binnen de 
bloemkroon gevonden worden, van meeldraden en stamper. 
Die beide organen moeten dus wel veel van elkaar verschillen, willen ze aan hunne bestem- 
ming kunnen voldoen. 
Nu merkt men echter algemeen in de natuur op, dat, Waar zelfs een aantal zeer uiteenloo- 
pende doeleinden met één en ’t zelfde middel kunnen bereikt worden, daartoe geen twee mid-. 
delen worden aangewend. 
Zoo ook hier. Een wortel, een stengel en een blad, ziedaar al de wezenlijk verschillende 
deelen waaruit ’t geheele plantenrijk gevormd is. 
Om bloemen voort te brengen, had de Natuur aan de bladeren genoeg. Deze toch bezitten 
de eigenschap, om zoovelerlei vorms veranderingen te ondergaan, dat ze, verschillend gewijzigd, 
en op bepaalde wijze gegroepeerd, de bloem daarstellen met al haar onderdeel en. 
