118 
in minder dan een oogwenk de vervaarlijke houtmassa, waaruit de reusachtige stam bestaat, in 
splinters uiteen doet vliegen; de insekten, die, klein als ze zijn, door hun aantal hem van zijne 
bladeren berooven en ziek maken, of, zich een schuilplaats in zijn ligchaam zoekende, dat door- 
boren als ware het overal met kogels gewond; de uitputting van den grond, die, waar de boven- 
grond geen voor hem noodige voedselstoffen meer oplevert, wanneer de wortels die dieper zoeken, 
in plaats daarvan voor hem schadelijke bestanddeel en bevat, enz., zijn alle oorzaken die, nu 
afzonderlijk, dan ten deele vereenigd, aan den levensduur van den boom paal en perk stellen, die 
overigens zoodanig georganiseerd is, dat men, alleen op dat zamenstel lettende, tot geene andere 
conclusie kan komen dan dat hij, al molmt zijn stam ook van binnen weg, met iedere lente 
weer een nieuw leven intreedt, en als ’t ware geheel verjongd uit den winterslaap ontwaakt. 
Hiertoe worden ook de heesters gerekend, die zich echter nabij den grond meer vertakken^ 
zoodat de kracht zich daar in ettelijke nevenstammen verdeelt, die dan ook afzonderlijk nimmer 
zulk eene zwaarte of zoodanigen omvang verkrijgen als de eigenlijk gezegde boomstam. 
Ze stellen als ’t ware een overgang daar van de boomen tot de tweede rubriek, die der 
kruidachtige gewassen, ook wel vaste of overblijvende planten genoemd. 
Ook het leven van deze kan van zeer langen duur zijn. Ze sterven echter jaarlijks, legen 
den winter, tot aan den grond af, en velen zijn van meening dat dan alleen de wortels in 't leven 
blijven. Dit is echter niet zoo. De kracht, door de boomen en heesters in de bóvenaardsche 
stengeldeelen geconcentreerd, waardoor deze bij magte zijn hun leven voort te zetten, wordt hier 
weggelegd in de ónderaardsche stengeldeelen, die van de ware wortels aanzienlijk in karakter 
verschillen, wat ik echter hier nu niet nader uiteen zetten kan. Met ieder voorjaar ontwikkelen 
zich op die in den grond verborgen stengels de vroeger gevormde knoppen tot bóvenaardsche stengels, 
even als er jonge twijgen ontstaan uit de in den vorigen zomer gevormde knoppen op de stam- 
men of takken der boomen en heesters. Die levensduur openbaart zich echter hier wel is 
waar op eene geheel andere wijze, als gevolg der gewijzigde organisatie van het individu, in het 
wezen der zaak echter komt het op hetzelfde neer. 
Onder die vaste of overblijvende planten komen er ook voor, die eerst na een leef- 
tijd van drie of vier jaren bereikt te hebben bloeijen, of die, gelijk de meeste, reeds in het tweede 
jaar bloemen ontwikkelen, en als ze een paar jaar ouder zijn haar hoogste toppunt van kracht 
bereikt hebben, en dan sterven. Men is gewoon die onder de vaste planten te rangschikken en 
haren dood dan aan toevallige omstandigheden, aan de vorst als anderzins, toe te schrijven, zoo- 
dat het niet gemakkelijk valt om te zeggen, welke tot die rubriek — wilde men er eene afzon- 
derlijke van maken — zouden behooren, daar deze eene plant drie- of vierjarig noemt, die door 
een ander, zonder den minsten twijfel, als overblijvend erkend wordt. 
Best doet men daarom ze weder als een overgang te beschouwen tot de zoogenoemde twee- 
jarige gewassen, die echter niet, zooals de naam zou doen vermoeden, twee jaren lang leven,, 
maar hoogstens anderhalf, somtijds maar één jaar, maar die altijd in twee jaren leven. 
Deze planten toch komen, na in ’t voorjaar gezaaid te zijn, dan wel spoedig op, maar 
schieten niet in de hoogte en brengen dien zomer geen bloemen voort. Ze leven den winter,. 
