174 
aangezien worden, die zich noch door de bladeren, noch door hare groeiw ijze in eenig opzigt onder- 
scheiden, of 't moet zijn dat die in *t oogloopend onsi erlijk zijn, maar die zich, tijdens haar hoog- 
tijfeest in een zoo ongemeen prachtig gew aad steken, w elker bloemen zdd schoon, zóó fraai ge- 
vormd, zóó schitterend van kleur en daarbij vaak, bij zeer kleine planten, zóó groot zijn, dat 
men, ze ziende, ze voor de honderdste, voor de duizendste maal ziende, opgetogen is van bewon- 
dering en geen woorden vinden kan, krachtig genoeg om die bewondering volkomen uit te drukken. 
Zoo gaat het ook mij thans, nu ik het plantje vóór mij heb, waarvan de nevensgaande plaat 
eene zeer getrouwe afbeelding voorstelt. Zoo gaat het, om iets anders te nemen, steeds iedereen 
bij ’t zien van die prachtige bloemen der tropische Orchideën, meestal voortgebracht door plan- 
ten, die zich overigens in geen enkel opzicht aanbevelen. 
Maar w r at spreek ik hier van tropische Orchideën? alsof daar ééne onder was die het in 
schoonheid van deze Gentiaan wint! In fantas tischen bloemvorm ja, ook vooral door geur, 
maar hoe prachtig van kleur ze ook zijn, geen enkele kan deze daarin overtreffen. En toch, wie 
het plantje ziet vóór en na den bloei, als er van de bloemen dus nog niets of niets meer te be_ 
speuren is, verwacht niets daarvan, letterlijk niets. 
Ik kan de plant beschrijven: den vorm van den kelk, de bloemkroon, meeldraden, enz ; maar 
om een denkbeeld te geven van de schoonheid der bloemen, den indruk te vertolken dien 't zien 
van dit nietig kleine plantje reeds bij den eersten aanblik maakt, acht ik eene onmogelijkheid. — 
Ik w r il den lezer vooraf weder eenige bijzonderheden, het geslacht der Gentianen over ’t al- 
gemeen betreffende, mededeelen, om daarna op de hier afgebeelde kortelijk nader terug te komen. 
Het aantal soorten welke hiertoe belmoren is zeer talrijk. Niet minder dan dertig worden 
er door Koen *) als oorspronkelijk in Duitschland en Zwitserland groeijende vermeld; ze belmoren 
dan ook eigenaardig tot de Alpenflora, van welke sommige soorten, en niet het minst de steng el- 
looze Gentiaan ( G . acaulis ), hier en daar een der grootste sieraden zijn. Aan de spits daar- 
van staat de algemeen bekende gele Gentiaan ( G . lutea), die als de type van het geslacht 
kan beschouwd worden, en, zij het ook niet om de prachtige kleur der bloemen, dan toch om 
hare edele, fiere houding, de fraaije bladeren en de sierlijke bloeiwijze, die eer overwaardig is. 
Reeds bij de oudste geneeskundigen stond de gele Gentiaan, inzonderheid om de genees- 
krachtige eigenschappen der wortels, hoog aangeschreven, en Plinius verhaalt, dat zekere koning 
Gentius, die 500 jaren vóór onze tijdrekening over Illyrië heerschte, het eerst deze plant als een 
middel tegen de pest aanbeval, w T at Llnnjeus aanleiding gaf om hém ter eere het geslacht waar- 
toe die plant behoorde Gentiana te heeten. 
Ook in ons land komen een viertal soorten van Gentianen voor, n. 1. twee overblijvende 
en twee éénjarige, w r elke beide laatste, de veld— G. (campestris) en de bittere G. (G. amarella ) , 
evenals de o verblijvende kruisbladigeG. (G. cruciata) in de duinpannen of in hooge streken 
gevonden worden, terwijl de mede overblijvende klokjes G, (G. Pneumonantha) voornamelijk 
in Gelderland schijnt voor te komen. 
) Taschenbuch der Deutschen und Schiceizer Flora, 6 e Auflage 1S65, bladz. 338 — 342. 
