198 
een orgaan dat minder als zelfstandig bloemdeel, maar veeleer als eene wijziging van den 
bloembodem te beschouwen is, en zich veelal als eene vleeschachtige verdikking daarvan, in andere 
gevallen als eene dikke ring voordoet, maar zich bij deze planten zeer sterk ontwikkelt. 
Daar heesterachtige Pioen zeer algemeen in de tuinen voorkomt, acht ik eene verdere 
beschrijving ervan overbodig, en bepaal mij daarom liever tot eenige bijzonderheden op de ge- 
schiedenis van dit gewas betrekking hebbende en die minder algemeen bekend geacht kunnen 
worden, benevens die welke met de kuituur ervan in verband staan. 
De allereerste berigten omtrent deze plant zijn van zeer algemeenen aard en afkomstig van 
Joan Nieuhoe, die als , /hofmeester" verbonden was aan het , /Gezantschap der O. I. Maatschappij 
op last van den Gouverneur Maatsuiker aan den grooten Tartaarschen Chain of Sineeschen 
Keizer na Peking in China" in 1655 en 1657, en waarvan de beschrijving, met een aantal bij- 
zonderheden op China betrekking hebbende, in 1665, door zijn broeder Hendrik Nieuhof, te Am- 
sterdam in ’t licht is gegeven. 
Deze Pioen behoort oorspronkelijk in China tehuis en wordt inzonderheid in het 
Noordelijk gedeelte van het Hemelsche Rijk aangetroffen. De kuituur dezer plant, welker 
naam, volgens Dr. Hoffmann Mou-tdn (mannelijke sch ar lak en bloem), ook Hod-wdng 
(Bloemenk oning(in)), reeds op de hooge waarde wijst welke de Chinezen eraan toekennen, gaat 
aldaar tot overoude tijden terug, zoo zelfs, dat men niet behoeft te aarzelen om het woord 
//duizendjarige kuituur" in letterlijken zin op te nemen. 
Daar het nu ten allen tijde in de bedoeling der Chinezen schijnt gelegen te hebben, de 
bloemen op dezelfde wijze te verbeteren, als men zulks heden ten dage ook in Europa doet, zoo is 
liet zeer begrijpelijk, dat, tengevolge daarvan, een overgroot aantal verscheidenheden ontstonden, 
waarvan nog slechts een beperkt gedeelte tot ons kwam. 
Zeer interessant komen mij de mededeelingen van Rob. Fortune voor, die van 1843 — 51 
China bereisde, en betreffende deze planten o. a. ongeveer het volgende verhaalt : 
Nadat hij in April 1850 te Sanghae, in •’t Noorden van China, aangekomen was, begaf hij 
zich naar een 5 a 6 mijlen vandaar gelegen Moutan-tuin, op welken togt hij een aantal koelies 
ontmoette, ieder twee met Moutans gevulde manden dragende, welke zij ter markt bragten. 
Hij zag in de tuinen zeer vele bloeijende planten, die uitstekend schoon waren, inzonderheid purper- 
en lilakleurige, zoomede een dwergheester met fijngespletene bladeren en donkere fluweel achtig 
purperen bloemen, die hem eene eigene soort toescheen. De Chinezen noemden deze de zwarte 
M o u t a n en Lindley beschreef die plant als atrosanguinea. Eene andere , de T s e of purper- 
bloemige genaamd, onderscheidde zich door de buitengemeen groote, gevulde bloemen en is 
waarschijnlijk de duizendblad erige, weleer alleen in den tuin des Keizers gekweekt. Weder 
eene andere heette Lan, (de blaauwe), en behoorde tot de lilakleurige, welker bloemen in 
kleur overeenkwamen met die der Wisteria chinensis. Ook de dub beid witte, door Lindley 
globosa genoemd, waren zeer schoon. De kostbaarste echter was die, welke de Chinezen W a n g 
of de gele noemen; hare bloemen zijn stroogeel , maar verliezen het in schoonheid tegen de 
andere. De roodbloemige inzonderheid zijn zeer talrijk; maar *t is merkwaardig, dat zoowel de 
