Helvetia, e i usque Vicinia. 33 
Peculiaris Saxi fiflilis Species extat apud Glaronenfes , quae Ardefia, vel Jrdejia s 
Ardofia vocatur, de qua EEagn. in Helv . Cur. pag. 304. Sequenda habet . Marmor ^ 
Ardefia, feu Ardofia; ArdoeTa Sc aligero Exercit. i29.Lapis Fiffilis; Saxum Menfarti 
Fifiile feu Cruftolum ; Marmor Menrarium nigrum Cordo ; Gallis: ardoi/e . nigrum. 
Germ. Schvvartz. Schifferfiein . Ejus minera elegantiftima, celeberrima, „ ^ v f r J." 
ac maxima, quippe cum integer mons ex ea confiet, apud Glaronenfes in 
valle Serpfana,femileuca a pago Matt dido extat, ex ea menfas pulcherri- 
mas, &nitidiflfimas , tabulas deletiles, aliaque fabricant, quae polita cum ^tufus 
Marmore certant Obfidiano ; proinde in Germaniam , Hollandiam , An- J 
gliam, Sveciam, atque Daniam ea exportantur. 
Antequam vero Lapidum Figuratorum Pidorum genera proponentur, 
paucaquaedam dubia de eorum generatione &c caufis praemittam ; etenim 
valde difficile eft,in materia tam ardua , fenfibufque noftris raro obvia quid- 
quam certi ffatuere , fiquidem hujufmodi lapides utplurimum e lapidici- 
nis profundiffimis eruuntur, Scadviginti, triginta vel etiam ultra pedum 
altitudinem intra terram & rupes fepulti jacent . 
CAPUT PRIMUM. 
r' V 
De Different iis Lapidum Figuratorum Piftorum > 
piEiur arumque in ih apparentium caufis, 
I Nfaxi fiffilis fup er ficie plana figurae Lapidum Figuratorum Pidorum Triplici 
triplici modo obfervan folent , vel enim funt fimplices tantum colores modoFigu » 
aliquod folium , herbam , frudum , aut infeda repraefentantes, & inhae- r& pitf& i n 
rentes foliim extimae lapidis fiffilis fuperficiei , ipfumque lapidem nullo mo- lapidibus 
do penetrantes , vel praeter didos colores adhuc adfunt reliquiae corporum, obfervan - 
quae exprimuntur fupi\a Iapidis planum leviter elevatae , vel denique colores tur • 
figuram exhibentes ipfam lapidis fubfi antiam penetrant , & per eam diffun- 
duntur. Omnes hujufmodi 1 apides Pidi in vulgari noftro idiomat zigemahlte 
Schifferfiein appellari poterunt . Schiffer- 
Figurae lapidum pidae primo < 5 c fecundo modo expreflae femper aliquod ltem * 
corpus naturale exhibent, id eft, vel plantam, vel animalculum aliquod , 
vel eorum partes; figuravero, quaeper fubftantiam lapidis diffunduntur , 
certam alicujus corporis naturalis imaginem non repraefentant , fed iis funt 
tantum analogae , plerumque autem fimiles exiftunt ericae , vel mufco , ur- 
bibus, aut turribus, quas confuse praefe ferunt, quemadmodum funt lapi- 
des fiffiles Hetruriae, 6c ii in T ab.9. depidi . Tab.9. 
Lapidum fuperficietenus tantum pidorum figurae & colotes facile abra- 
duntur , vel vi ignis delentur , 6c fi materia colorum abrafa carbonibus igni- Figura cor - 
tis imponatur, odorem fulphureum & bituminofum exhalat; eft obfervatio potum na- 
\CUriJfmo Ferr. /mper. jam dudum fada . Econtratio colores lapidem pe- oralium 
netrantes nec abradi poflunt, nec mfi vehementiffimo igne obliterari. f acil e de - 
Reliquiae corporum, quae in plano lapidis pidi quandoque apparent , lent **ri 
funt, velfpinae, velfquamae pifcium, quae levi fiudio a ftibftantia lapidis Acl dn- 
fep arari queunt, tte partes funt corruptioni minus obnoxiae , fuaequetin- (tinttir 
E dti- t l, ,res 06. 
