20 — 
De hier bedoelde grasmengsels werden aan schrijver van de 
verschillende . garnizoensplaatsen toegezonden door de militaire 
apothekers ter plaatse, die daartoe door den Chef over den 
Geneeskundigen Dienst werden uitgenoodigd. De monsters waren 
5 K.G. groot; werden in de zon gedroogd en in blikken bussen 
verzonden. Van de grassen van Koeta Radja, Soerabaia, Banjoe- 
Biroe en Salatiga werd het vochtgehalte in het versche gras 
bepaald. Een overzicht van de vochtgehalten en het verband 
met den regenval vindt men in tabel 10. Daaruit blijkt, dat het 
gras bij den gemiddelden regenval van den Westmoesson onge- 
veer 82 % vocht bevat. De eenigste plaats, waar in den tijd der 
monstername geen regen viel (Soerabaia) leverde gras met 72.6% 
vocht. Voorloopig is het dus niet te gewaagd, het vochtgehalte 
van het versche gras in den Oostmoesson op 75 % te stellen. 
Van 26 monsters gras werd nu de scheikundige samenstelling 
bepaald, de resultaten waarvan in tabel 1 en 2 zijn opgenomen, 
terwijl in tabel 13 de gemiddelden voor elke plaats vermeld zijn. 
In tabel 2 kan men een duidelijke groepeering waarnemen tus- 
schen het gras van Soerabaia en Banjoe-Biroe eenerzijds en dat der 
overige garnizoenen anderzijds. Het onderscheid openbaart zich 
vooral in het eiwitgehalte, dat bij groep 1 7.8 % bedraagt, en 
1 0.8 % bij groep 2. Er bestaat tusschen beide dus een verschil 
van 3 % van de watervrije stof aan eiwit. Daar het paard zijn 
eiwit vooral uit het gras trekken moet, zoo dient hiermede reke- 
ning gehouden te worden bij de samenstelling der rations te 
Soerabaia en Banjoe Biroe. 
De uitkomst van dit onderzoek was over het geheel zeer bevre- 
digend. De goede meening, die Scharlee en Moens omtrent de 
voedingswaarde van het Bataviaasche gras verkregen hadden, bleek 
geenszins ongegrond. Dat zij een hooger eiwitgehalte opgeven 
dan thans gevonden is, is ten deele te verklaren uit het feit, dat 
zij het stikstofgehalte met 6.45 inplaats van 6.25 vermenigvul- 
digden, om het eiwitgehalte te verkrijgen; ook hun stikstofgehalte 
is echter iets hooger. Wellicht is bij hunne monstername meer 
van de betere grassen in het monster gekomen. Hoe het ook zij, 
evenals S. en M. moet ook schrijver het leverantiegras van de 
cavallerie en artillerie een geschikt paardenvoeder noemen. De 
