6 
inderdaad zoo goed als waardeloos zijn. Wasachtige stoffen worden 
bij de analyse als vet in rekening gebracht; zij zijn echter moeilijk 
verteerbaar; terwijl daarentegen van de moeilijk oplosbare plant- 
aardige vezelstoffen, een goed deel wordt opgenomen. 
Behalve het gehalte van een voedingsmiddel aan de verschillende 
bestanddeelen, moet dus daarvan de verteerbaarheid nagegaan 
worden, wil men volledig omtrent de waarde worden ingelicht. 
De scheikundige samenstelling op zich zelf mag echter van belang 
worden geacht, omdat daaruit toch blijkt, hoevele voedingsstoffen 
ten hoogste uit het onderzochte monster kunnen getrokken worden. 
Bovendien kan men uit de reeds bepaalde verteerbaarheidscoëffi- 
ciënten van gelijksoortig voedsel ongeveer nagaan, hoe het staat 
met de verteerbaarheid. 
De eerste onderzoekingen over het nuttig effect der ver- 
schillende voedingsbestanddeelen werd in Europa in het jaar 
1 864 aangevangen door Henneberg, terwijl na de oprichting 
van het eerste landbouwproefstation te Möckern in Duitschland 
in dienzelfden tijd de ijverige vorscher Wolff deze onderzoe- 
kingen met kracht voortzette. 
In hetzelfde jaar 1 864 verscheen in Indië het uitvoerig rapport 
van Scharlee en Moens, waarmede het eerste stadium van het 
voedingsonderzoek in deze streken aanving. Er zijn sedert nog 
vele gegevens over de scheikundige samenstelling verzameld; een 
eerste voedingsproef voor de bepaling der verteerbaarheid van de 
paardenvoeding werd het vorige jaar door den majoor-paardenarts 
Tromp de Haas in Batavia geleid; terwijl de daartoe benoo- 
digde analyses door schrijver werden verricht. Hiermede trad 
het onderzoek een tweede stadium in; en mag hier de wensch 
worden uitgesproken, dat ook de nog nader te vermelden calori- 
metrische onderzoekingen binnen niet te langen tijd op Java 
mogelijk zullen zijn, en wij daardoor in staat gesteld worden, bij 
het onderzoek van onze Indische voedingsstoffen dit moderne hulp- 
middel te bezigen. 
Een apparaat van Pettenkofer, noodig voor nauwkeurige bepa- 
lingen van het voedingsevenwicht bij grootere dieren, zal om zijne 
kostbaarheid waarschijnlijk nog langen tijd gemist moeten worden. 
Men vindt dikwijls voor een en dezelfde voederstof verschillende 
